TRẺ EM HỌC ĐỌC NHƯ THẾ NÀO?


25/1/2007 2:37:44 PM
Phương pháp học tập
Trẻ em học đọc như thế nào ?
Tập đọc là một quá trình, quá trình đó đòi hỏi phải đạt được 3 kỹ năng cơ bản trong 3 lĩnh vực: Cú pháp, ngữ nghĩa và ngữ âm. Cú pháp (gồm ngữ pháp và hệ thống chấm câu) là cách thức mà các từ, cụm từ, mệnh đề kết hợp với nhau để tạo thành câu, đoạn văn. Ngữ nghĩa có được do các từ và cụm từ trong một nhóm có ý nghĩa kết hợp với những nhóm khác. Còn ngữ âm là các đơn vị âm kết hợp với nhau tạo thành và mối quan hệ giữa viết và nói hoặc sự nhận biết được các âm.
 
Phần lớn trẻ con học về cú pháp và ngữ nghĩa trước khi hiểu được ngữ âm. Nghĩa là con bạn học các câu trong sách bắt đầu từ trái sang phải trước khi hiểu được sự kết hợp về mặt âm thanh của các ký tự. Cách tốt nhất để giúp con phát triển được cả 3 kỹ năng là bắt đọc sách mỗi ngày, kể cả lúc ở trên giường, ở thư viện hoặc đơn giản hơn là đọc hướng dẫn làm bánh.

CÚ PHÁP:


Trẻ biết cú pháp thường hiểu nhiều về văn viết. Nghĩa là, nó có thể hiểu được cấu trúc ngữ pháp và mối quan hệ giữa các từ với nhau. Kỹ năng cú pháp bắt đầu từ chỗ hiểu được cấu trúc của một quyển sách, hiểu được từ và câu trong cuốn sách đó. Ví dụ: khi đứa trẻ mới bập bẹ nói, nó thường cầm ngược, gặm sách hay tưởng cuốn sách là tấm đệm ngồi. Khi chập chững, bé bắt đầu nhận biết được cuốn sách có bìa trước và bìa sau. Và các bé cũng nhận biết đọc chữ từ trái sang phải và lần lượt từ trang này sang trang khác. Khi con bạn nắm bắt được cấu trúc của một cuốn sách, tức là nó đã hiểu những gì cơ bản có trong cuốn sách đó: các từ, câu, đoạn văn, thậm chí là các chương nữa. Trẻ em khi cầm quyển sách mới lên, biết bắt đầu đọc câu, ngắt câu và mục đích của chấm câu.

Cách giúp trẻ mới biết đọc nâng cao kỹ năng về cú pháp:


    • Chỉ ngón tay của bạn vào các chữ khi cùng đọc chung với trẻ. Như thế sẽ giúp trẻ nhận ra diễn biến trong một câu, sự liên quan của các câu nối tiếp nhau giữa viết và nói.

    • Cùng viết thư với con. Nhấn mạnh những phần quan trọng trong thư như giới thiệu, thân và kết luận của thư.

Cách khuyến khích và phát huy kỹ năng cú pháp cho trẻ biết đọc và đọc thạo:

    • Ðọc thơ: Tập kỹ năng cú pháp bằng cách đọc thơ.

    • Ðọc diễn cảm: Biết ngừng nghỉ đúng chỗ, nhấn mạnh chỗ có dấu chấm than, dấu hỏi.

NGỮ NGHĨA:

Kỹ năng này bao gồm khả năng nhận biết và định nghĩa từ, suy đoán tình tiết của truyện, hiểu được nhân vật và có thể nói được ý nghĩa của cả một đoạn viết trong sách, có thể thảo luận về cuốn sách đó sau khi đọc xong. Khi con trẻ hiểu được ngữ nghĩa của câu, chúng sẽ dễ dàng đọc và hiểu được những bài đọc dài, cả từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa, chúng có thể thay đổi việc dùng từ sao cho nghĩa giống nhau (ví dụ như cái thùng - cái xô; cái ly - cái tách).

Cách khuyến khích và nâng cao kỹ năng về ngữ nghĩa cho trẻ mới biết đọc:

    • Ðọc sách như kể truyện. Hãy tìm những quyển sách bổ ích cho trẻ. Trẻ em nên đọc truyện cổ tích là tốt nhất.

    • Thảo luận về loại sách mà con bạn và bạn đã cùng đọc.

    • Ðoán kết quả: Yêu cầu con đoán phần kết thúc của câu chuyện và bạn có thể hỏi chúng những câu đơn giản như "con nghĩ thế nào về những tình tiết trong truyện?", "con đoán thử xem chuyện gì sẽ xảy ra tiếp?"

    • Ðừng cắt ngang khi trẻ đang đọc: Khi trẻ đang tập đọc, nếu gặp phải những từ khó, bạn đừng chen ngang vào để hướng dẫn mà hãy để cho trẻ tư duy một chút. Khi nào chúng bí thật sự thì bạn hãy nêu ra từ đó và giải thích nghĩa của từ đó. Như thế trẻ sẽ được nâng cao khả năng đọc và hiểu ý nghĩa phần kết trong câu chuyện, nhớ nhắc con bạn ôn lại các từ vào lúc khác.

    • Một lần nữa, đọc sách như kể chuyện: Khuyến khích trẻ đã đọc thành thạo đọc những quyển sách truyện dài hơn (đặt chỉ tiêu cho con phải đọc xong một quyển sách trong vài ngày hay vài tuần), sách dày hơn khiến bọn trẻ nhớ được những gì đã đọc (các nhân vật, các sự kiện) và đoán được những gì sẻ xảy ra tiếp theo. Ðối với những đứa trẻ đọc còn yếu, nên cho ôn lại những gì đã đọc trước khi sang phần mới.

    • Làm giàu vốn từ: Trẻ có thể gặp những từ mới, yêu cầu viết vào quyển tập dành ghi từ mới mà bạn đã chuẩn bị sẵn. Bọn trẻ dùng nó như một quyển từ điển tự chế để tra từ mới, viết vào đó các định nghĩa, và viết vào đó những ý tưởng hay trong truyện mà nó thích.

    • Ðọc cho con nghe: Bất cứ đứa trẻ nào cũng muốn được người lớn đọc sách cho nghe. Ðọc lớn và diễn cảm một phần của quyển sách hơi dày, thảo luận về câu chuyện ở mỗi cuối chương, kích thích trí tò mò muốn tìm hiểu của bọn trẻ để chúng đặt câu hỏi về những truyện mà bạn đã đọc, đặc biệt những lúc bọn trẻ không biết nghĩa của một từ nào đó. Bạn có thể thay đổi cách đọc cho trẻ thấy thú vị như: bạn đọc một trang và con bạn đọc một trang tiếp theo.

NGỮ ÂM:

Ngữ âm cũng là một phần quan trọng trong quá trình học đọc, con bạn có khả năng hiểu được các ký tự âm thanh quan hệ với nhau như thế nào. Khả năng ngữ âm bao gồm cách phát âm, cách nhận ra hệ thống âm đầu, nguyên âm, sự khác nghĩa giữa một số từ đồng âm khác nghĩa...

Cách nâng cao kỹ năng ngữ âm cho trẻ mới biết đọc:

    • Cùng đọc với trẻ những tập thơ, bài đồng giao và những bài hát. Ở mỗi bài, hãy hỏi xem trẻ có nhận ra sự giống nhau về mặt âm thanh của những từ được gieo vần không. Ðưa những quyển sách theo thứ tự a, b, c,.. cho trẻ tìm từ giống và khác nhau ở đầu và cuối của quyển sách.

    • Viết tên mọi người trong nhà, tên của bạn và sau đó cùng đọc với trẻ. Các tên được viết theo nhóm có chung một ký tự ở đầu mỗi chữ như : Na và Nam. Anh và An.

Ðối với những trẻ có khả năng đọc thành thạo:

    • Giới thiệu cho trẻ tiếp cận với những tư liệu hằng ngày như báo, tạp chí. Vận dụng những kỹ năng về ngữ âm và ngữ nghĩa để chỉ ra nghĩa trong một câu hay một đoạn văn của bài đọc .

    • Cùng đọc: Ðể trẻ cùng đọc với bạn. Bạn phát âm và định nghĩa các từ mới, từ khó cho trẻ nghe. Sau đó hãy để cho trẻ đọc cả câu. Bạn cần để ý những điểm khó trẻ hay vấp để chỉ lại cho nó.

(Internet)