BIÊN MỤC TRƯỚC XUẤT BẢN
CHƯƠNG TRÌNH BIÊN MỤC TRƯỚC XUẤT BẢN TẠI THƯ VIỆN KHOA HỌC TỔNG HỢP TP. HỒ CHÍ MINH
Nằm trong dịch vụ biên mục chung của GSL, từ tháng 05/2008 đến nay, Chương trình Biên mục CIP của TV KHTH TP HCM cung cấp các biểu ghi biên mục cho các xuất bản phẩm của các nhà xuất bản phát hành có yêu cầu. Chương trình được thực hiện theo mô hình P-CIP
Bộ phận Biên mục CIP nhận thông tin về các ấn phẩm sắp XB từ các NXB theo phiếu cung cấp thông tin mẫu qua bản giấy hoặc e-mail. Sau khi thực hiện Biên mục CIP TV sẽ gửi biểu ghi CIP cho Bộ phận biên tập của NXB qua e-mail. Một ấn phẩm được Biên mục CIP sẽ được thể hiện ở mặt sau trang tên sách (verso page hay copyright page) :
|
Hiển thị trên website của nhà xuất bản:
|
|
Thời gian thực hiện :
Thời gian thực hiện và sự liện hệ kịp thời, chặt chẽ giữa NXB và Bộ phận Biên mục là là một trong những yếu tố quan trọng quyết định chất lượng của biên mục CIP. Thông thường dịch vụ CIP trên thế giới yêu cầu các NXB cung cấp thông tin trước vài tháng. Tuy nhiên do đặc trưng của thị trường XB tại VN, các biểu ghi yêu cầu được GSL cung cấp trong ngày thậm chí vài giờ nếu có yêu cầu đặc biệt
Chất lượng biểu ghi:
Biểu ghi biên mục trước xuất bản được xử lý theo các tiêu chuẩn biên mục quốc tế hiện hành và được ứng dụng trong tất cả các hệ thống thư viện Việt Nam
Biên mục mô tả : Qui tắc biên mục Anh-Mỹ (AACR2)
Phân loại nội dung tài liệu : Khung phân loại thập phân Dewey (DDC), sử dụng bảng dịch tóm tắt DDC14 bằng tiếng Việt và kết hợp với DDC 22 bảng đầy đủ bằng tiếng Anh nhằm cung cấp cho các CQ, đơn vị mua sách số phân loại chính xác và đầy đủ.
Khổ mẫu nhập máy : MARC 21 (Machine Readable Cataloging) đảm bảo việc xuất nhập, trao đổi biểu ghi. Với tất cả các phần mềm thư viện thông tin chuyên dụng, người mua sách của NXB có thể dễ dàng tải biểu ghi thư mục của mỗi ấn phẩm từ trang WEB của Thư viện Khoa học Tổng hợp www.gslhcm.org.vn
Đề mục chủ đề : Dựa trên Bộ Đề mục chủ đề của Thư viện Quốc hội Mỹ (LCSH) đảm bảo cho biểu ghi CIP được xử lý theo các thuật ngữ đã được kiểm soát và chuẩn hóa, có thể hòa nhập với biểu ghi với các TV trên thế giới.
Hiệu quả thực tế:
1/ Chuẩn hóa các ấn phẩm của NXB theo chất lượng quốc tế:
Chỉ số ISBN và biểu ghi CIP là một trong những tiêu chuẩn để ấn phẩm của một quốc gia có thể hòa nhập vào thị trường và quảng bá trong hệ thống thông tin thư viện, nhà phát hành trên thế giới. Xuất bản phẩm đúng tiêu chuẩn góp phần nâng cao uy tín nhà xuất bản và tạo điều kiện thuận lợi trong việc lựa chon cho khách hàng,.
Biểu ghi CIP của NXB đáp ứng tất cả các tiêu chuẩn về biên mục đang được ứng dụng trên thế giới, phù hợp sử dụng trong tất cả các hệ thống thông tin thư viện trong và ngoài nước cho phép người sử dụng thụ hưởng một dịch vụ mà hầu hết các thư viện trên thế giới đã được sử dụng.
2/ Lợi ích của khách hàng, các CQ thông tin Thư viện:
- Với các bản sách đã được biên mục CIP, hàng ngàn CB thư viện không phải bỏ thời gian, công sức, chi phí ra làm biên mục cho cùng một tựa sách, người biên mục chỉ cần kiểm tra lại sử dụng hoặc các chi tiết biên mục trong mô tả CIP, hoặc tải biểu ghi về và sử dụng ngay. Bên cạnh đó, biểu ghi biên mục CIP đạt chất lượng chuyên môn sẽ đảm bảo tính chính xác và tính nhất quán trong CSDL biên mục của các CQ TT-TV trên cả nước.
- Với kết quả khảo sát nhanh trong hệ thống 24 TV quận huyện tại TP Hồ Chí Minh và một số các thư viện tỉnh thành, 100% cán bộ TV đã hết sức hoan nghênh việc xử lý biên mục CIP, đồng thời góp thêm nhiều ý kiến cho bộ phận biên mục CIP của TV KHTH TPHCM nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu của các Thư viện.
Hướng phát triển năm 2010:
Để việc sử dụng biểu ghi biên mục CIP được hiệu quả hơn TVKHTH sẽ phối hợp với NXB để cung cấp thêm phần “Biểu ghi MARC”, hiển thị trên webste của NXB bên cạnh dạng catalog card đã cung cấp cho mỗi ấn phẩm để người sử dụng có thể download thẳng về máy tính hoặc CSDL và sử dụng ngay hoặc có thể link vào website của Thư viện www.gslhcm.org.vn để xem hoặc tải file ISO.
Biểu ghi MARC mẫu :
|
- Đáp ứng việc tham gia vào thị trường sách quốc tế, Bộ phận biên mục CIP sẽ cung cấp biểu ghi CIP có đề mục chủ đề bằng tiếng Anh hoặc Anh/Việt theo nguyên bản bộ LC Subject headings đang được sử dụng trên thế giới cho các NXB có yêu cầu.
Biểu ghi mẫu:
Hỏi đáp Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh, T.1 : Địa lý - Lịch sử / nhiều tác giả. - T.P. Hồ Chí Minh : Trẻ, 2009.
144tr. : minh họa ; 20cm
Tên sách ngoài bìa : Hỏi đáp về Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh.
T.m: tr.143-144
Tên sách ngoài bìa : Hỏi đáp về Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh.
T.m: tr.143-144
1. Thành phố Hồ Chí Minh (Việt Nam Nam Nam
1. Ho Chi Minh city (Vietnam Ho Chi Minh city (Vietnam Ho Chi Minh city (Vietnam
I. Ts: Hỏi đáp về Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh.
. 959.779 -- dc 22
H719
H719
- Cung cấp file ISO cho NXB để đáp ứng việc chuyển giao, cập nhật thông tin, cập nhật thông tin sách mới XB cho đối tác hoặc TVQG (để cập nhật thư mục quốc gia), hoặc đóng góp vào mạng thư tịch thế giới OCLC (Online Computer Library Center).
Tham gia chương trình Biên mục trước xuất bản:
Các nhà xuất bản có yêu cầu tham gia Chương trình Biên mục P-CIP do Thư viện Khoa học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh thực hiện có thể liên hệ theo địa chỉ :
Bộ phận Nghiệp vụ
Thư viện Khoa học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh.
69 Lý Tự Trọng, Quận I, TPHCM
Tel.: 08 38225088 Ext. 217
E-mail: tvkhth@gmail.com
TÌM HIỂU VỀ BIÊN MỤC TRƯỚC XUẤT BẢN:
Tại Việt Nam thuật ngữ Cataloging-In-Publication (CIP) được tạm dịch là Biên mục nguồn, Biên mục trước xuất bản, Biên mục trên ấn phẩm, …
Trong xuất bản và khoa học thư viện CIP là những dữ liệu mô tả cơ bản về một xuất bản phẩm, được thực hiện trước khi xuất bản do Thư viện Quốc gia (TVQG) hay thư viện của cơ quan xuất bản thực hiện. Biểu ghi CIP được thể hiện ở cuối trang bản quyền (copyright page), cán bộ thư viện có thể nhanh chóng bổ sung ấn phẩm vào vốn tài liệu và phục vụ ngay. Ban biên mục CIP của các TVQG thường giới hạn các xuất bản phẩm được biên mục CIP, vì vậy trong trường hợp cần thiết đòi hỏi phải có sự tham gia của nhà xuất bản (NXB) trong hoạt động CIP.
Các thư viện cần thông tin cụ thể về các xuất bản phẩm sắp xuất bản để chọn lựa bổ sung và biên mục, xếp giá, …. Biểu ghi CIP cung cấp cho cán bộ thư viện những chi tiết đầy đủ về ấn phẩm như tân sách, tên tác giả, nơi nhà năm xuất bản, số trang, khổ cỡ, các minh họa kèm theo, số ISBN, giá tiền, …. theo đúng quy định của thư viện.
Trở ngại phổ biến nhất của hoạt động biên mục CIP là nguồn cung cấp thông tin từ phía nhà xuất bản cho tổ chức biện mục CIP : cung cấp thông tin chưa chính xác, thay đổi chi tiết biên mục tin sau khi cung cấp thông tin cho CQ biên mục CIP. Hậu quả là biểu ghi CIP không phù hợp với thực tế , không phát huy hiệu quả, các cơ quan thông tin thư viện (CQ TT-TV) không sử dụng được, không truy cậpđược ấn phẩm trong CSDL quốc gia, …
Về phía nhà xuất bản các biểu ghi CIP là cấu nối giữa NXB, nhà phát hành, và thị trường sách, mang lại cho ấn phẩm của NXB một giá trị vượt trội. Cán bộ bổ sung sẽ ưu tiên chọn lựa các ấn phẩm có thể lập tức đưa vào vốn tài liệu thư viện và phuc vụ ngay cho người đọc hơn là các ấn phẩm cần xếp hàng chờ đợi xử lý biên mục, điều này có nghĩa là sách của NXB sẽ nằm trên kệ sách của thư viện và đến tay người đọc nhanh hơn so với nhữn ấn phẩm không có Biên mục CIP. Về CQ TT-TV, biểu ghi CIP cung cấp các chi tiết thư mục của ấn phẩm, hỗ trợ việc chọn lựa sách thông qua mạng, website đồng thời tiết kiệm thời gian, công sức, nhân sự, chi phí biên mục.
Hiện nay, các nước trên thế giới thực hiện biên mục CIP theo hai hệ thống chính là CIP (Cataloging-In-Publication) và P-CIP PCIP (Publisher’s Cataloging-In-Publication). Biểu ghi CIP được Thư viện Quốc gia các nước thực hiện và P-CIP là biểu ghi CIP do NXB tự thực hiện thông qua các đơn vị cung cấp dịch vụ biên mục hoặc chuyên gia biên mục.
CIP và PCIP đều được thực hiện theo đúng những tiêu chuẩn biên mục quốc gia và quốc tế, khác biệt duy nhất ở đây là đơn vị thực hiện. Trong thực tế xuất bản, phát hành hiện nay, các TVQG trên thế giới không đủ sức biên mục CIP cho tất cả các xuất bản phẩm của tất cả các NXB trong nước do đó việc xếp hàng chờ đợi để có được biểu ghi CIP từ TVQG gây ảnh hưởng đến quy trình và lợi thế kinh tế của NXB. Để giải quyết vấn đề này, cơ chế P-CIP được hình thành, các NXB tự bảo đảm việc thực hiện các biểu ghi CIP theo đúng các tiêu chuẩn quy định bằng cách sử dụng dịch vụ biên mục CIP từ các công ty, đơn vị cung cấp dịch vụ.
Tại Mỹ, Thư viện Quốc hội Mỹ biên mục khoảng 50 ngàn biểu ghi CIP mỗi năm, một con số cách biệt so với thị trường xuất bản. Đảm nhiệm phần việc còn lại là các công ty nổi tiếng: Donohue Group, Quality Book Inc., …
Tại Anh, British Library cung cấp biểu ghi CIP thông qua dịch vụ của Bibliographic Data Services Limited (BDS).