| Written By Dr. Gillian Burrington | |
| Contents : Các dạng khiếm thị: các nguyên nhân và ảnh hưởng đến khả năng và nhu cầu đọc | |
| Skip to Navigation | |
| 4.1. | Khái niệm |
| 4.2. | Các nguyên nhân gây khiếm thị |
| 4.3. | Cấu trúc của mắt |
| 4.4. | Tình trạng bệnh lý của mắt và ảnh hưởng đến việc đọc |
| 4.4.1. | Thoái hoá hoàng điểm |
| 4.4.2. | Đục thủy tinh thể |
| 4.4.3. | Ống thị giác |
| 4.4.4. | Bệnh lý võng mạc do tiểu đường |
| 4.5. | Mù hoàn toàn |
| 4.6. | Người trẻ tuổi |
| References. | Thông tin chi tiết |
| 4.1. | Khái niệm |
| Thuật ngữ “khiếm thị” dùng để mô tả tình trạng thị lực không thể điều chỉnh bằng kính thuốc hay phẫu thuật. Nó bao gồm những người mắc bệnh thị lực chỉ còn một phần và những người bị mù hoàn toàn. Một số người khiếm thị khó nhìn thấy những vật ngay trước mặt nhưng có thể nhìn thấy những vật trên sàn nhà hoặc ở hai bên, một số người khác lại có thể thấy rõ ràng những vật ngay trước mắt nhưng không thấy gì ở hai bên. Một số trường hợp bệnh lý có thể gây thị lực chỉ nhìn lốm đốm từng vùng, một số bệnh lý khác ảnh hưởng đến sự nhận biết màu sắc hoặc khả năng nhận biết khoảng cách. Cũng có một số người thì rất khó khăn khi gặp ánh nắng chói chang và một số người khác có thể không nhìn thấy gì cả khi gặp ánh sáng yếu. |
|
Back to Chapter index | |
| 4.1.1. |
Mất thị lực, ngay cả khi cùng một nguyên nhân, nhưng có thể có tốc độ thoái hóa khác nhau. Hai người cùng tuổi và cùng loại bệnh với cùng mức độ giống nhau, có thể có tốc độ thoái hóa khác nhau; một người có thể bị mù vào lúc 40 tuổi, trong khi người kia có thể không bị mất phần thị lực còn lại cho đến khi 60 hoặc 65 tuổi. Do đó, không thể tiên đoán được khi nào mỗi người trong số họ sẽ phải bắt đầu cần đọc sách báo chữ to, hoặc khi nào việc đọc sách báo chữ to không còn thích hợp nữa. Do đó, điều quan trọng là phải phỏng vấn người bị khiếm thị thường xuyên hơn xem những hình thức họ đang sử dụng có còn thoả đáng nữa hay không. |
Back to Chapter index | |
| 4.2. | Các nguyên nhân gây khiếm thị |
| Có một số nguyên nhân gây khiếm thị mà mỗi nguyên nhân có thể gây ảnh hưởng khác nhau lên khả năng và nhu cầu đọc sách của họ. Nguyên nhân chủ yếu là do tình trạng di truyền, tai nạn, các bệnh lý liên quan đến bệnh tật và tuổi tác như đục thủy tinh thể và thoái hoá hoàng điểm. Ở Anh quốc, hiện nay thoái hoá do tuổi già là nguyên nhân gây khiếm thị thường gặp nhất. |
|
Back to Chapter index | |
| 4.3. | Cấu trúc của mắt |
|
Kết quả của các tình trạng và bệnh lý ở mắt tùy thuộc rất lớn vào phần nào của mắt bị ảnh hưởng. Các phần chính của mắt được trình bày trong sơ đồ dưới đây.
Hình minh họa 4a: Cấu trúc của mắt |
|
Back to Chapter index | |
| 4.3.1. |
Phần trước của mắt (giác mạc, đồng tử và mống mắt) có chức năng để truyền ánh sáng vào phần sau của mắt. Tổn thương bất kỳ bộ phận nào của phần này đều có thể dẫn đến các mức độ khiếm thị khác nhau. Thủy tinh thể tập trung các tia sáng vào võng mạc. |
Back to Chapter index | |
| 4.3.2. |
Phần sau của mắt (võng mạc, hoàng điểm và thần kinh thị giác) xử lý hình ảnh ánh sáng và truyền đến não. Hoàng điểm đặc biệt quan trọng cho việc đọc, do đây là vùng cho phép chúng ta thấy được chi tiết tinh vi. Tổn thương bất kỳ bộ phận nào của phần này cũng dẫn đến các mức độ mất thị lực khác nhau. Thủy dịch là chất trong suốt dạng thạch chứa đầy trong phần giữa của mắt. Áp lực trong thủy dịch quá cao cũng có thể ảnh hưởng đến thị lực. |
Back to Chapter index | |
| 4.4.1. | Thoái hoá hoàng điểm |
| Thường được quy cho là bệnh mù do tuổi già - đây là nguyên nhân thường gặp nhất của việc mất khả năng đọc sách báo tại Anh Quốc. Vùng thị lực trung tâm được sử dụng để nhìn chi tiết trong khi việc tập trung vào thị trường ngoại vi thì kém rõ ràng hơn. Kính đeo mắt không thể bù trừ cho thoái hoá hoàng điểm, mặc dù kính lúp có thể giúp một số người trong giai đoạn sớm của thoái hóa và sách báo chữ to sẽ gíup kéo dài được khả năng đọc.
Như trình bày trong hình dưới đây, những người bị thoái hoá hoàng điểm có thể nhìn thấy những vật trên sàn nhà, nhưng không thể thấy những vật ngay trước mắt họ. Do đó, việc đảm bảo môi trường không có nguy hiểm cho họ như được nêu trong Chương 12 rất quan trọng.
|
|
Back to Chapter index | |
| 4.4.2. | Đục thủy tinh thể |
| Đục thủy tinh thể là nguyên nhân thường gặp khác của bệnh khiếm thị ở tuổi già và là kết quả khi thủy tinh thể của một hoặc cả hai mắt trở nên đục hay mờ đi. Người bị đục thủy tinh thể nặng có thể thấy ánh sáng và nhận ra được các tương phản mạnh về màu sắc, nhưng không thể đọc sách báo. Khi tình trạng tăng đến mức độ nặng, điều trị laser và đặt thủy tinh thể nhân tạo có thể giúp ích cho đa số bệnh nhân, những người sau đó thường là có thể đọc sách báo chữ to. Minh họa sau đây cho thấy cách thức mà thủy tinh thể ảnh hưởng đến khả năng nhìn thấy rõ ràng.
Hình. 4c: Đục thủy tinh thể |
|
Back to Chapter index | |
| 4.4.3. | Ống thị giác |
| Thị giác đường ống là một thuật ngữ tổng quát mô tả một số tình trạng bệnh lý võng mạc trong đó thị lực ngoại vi bị mất đi. Chính vùng thị trường ngoại vi cho phép người ta nhìn được dưới sánh sáng yếu, do đó nhiều người bị ống thị giác hay tự gọi mình là "quáng gà". Hai nguyên nhân thường gặp nhất của ống thị giác là viêm võng mạc sắc tố, là nguyên nhân thường gặp của các vấn đề trầm trọng về thị lực ở người trẻ tuổi và Glaucoma (bệnh tăng nhãn áp), có khuynh hướng bắt đầu xuất hiện vào khoảng 40 tuổi và bệnh này có thể được kiểm soát. Do vùng trung tâm thị trường không bị ảnh hưởng. Người bị bệnh ống thị giác thường có thể tiếp tục đọc ấn phẩm in ấn thông thường cho đến độ tuổi trung niên - cũng có thể kéo dài lâu hơn khi tình trạng của họ có thể kiểm soát được - sau đó dần dần họ sẽ phải đọc sách báo chữ to và rồi phải cần đến các biện pháp thay thế khác. Hình minh họa dưới đây cho thấy biểu hiện bệnh lý, do người bị ống thị giác hầu như dễ té xấp lên các vật như ghế hay đá vào ghế đẩu là những vật nằm ngoài thị trường của họ, đặc biệt là trong điều kiện ánh sáng yếu.
Hình. 4d: Ống thị giác |
|
Back to Chapter index | |
| 4.4.4. | Bệnh lý võng mạc do tiểu đường |
| Bệnh lý võng mạc do tiểu đường là một nguyên nhân chủ yếu khác của các vấn đề về mắt ở người trong độ tuổi lao động. Nó dẫn đến thị trường bị lốm đốm và gây tình trạng khó định hướng. Điều này là do những phần mà người nhìn bị mất đi và não lắp ráp thu thập lại những phần dường như là một bức tranh tổng thể - chẳng hạn như một bức tường trơn thay vì một bức tường có cửa. Một số người bị thị lực loang lổ bị mất thị trường khá bằng nhau qua toàn bộ thị trường và do đó có thể cần màu tương phản rõ ràng và sách báo chữ to, trong khi những người khác đầu tiên chỉ mất đị thị trường ngoại vi, do đó có thể đọc chữ in ấn thông thường trong một khoảng thời gian dài hơn.
Hình. 4e: Bệnh lý võng mạc do tiểu đường |
|
Back to Chapter index | |
| 4.5. | Mù hoàn toàn |
| Mù hoàn toàn có thể là hệ quả của tất cả các loại khiếm thị được ghi nhận trên đây, cũng như từ các nguyên nhân khác, như tai nạn, võng mạc bị tách ra ở cả hai mắt và các bệnh khác. Những người bị mất thị lực một cách đột ngột, đặc biệt là nếu họ đã từng sử dụng thư viện và đọc các loại sách và ấn phẩm thông thường thì họ vẫn muốn được tiếp tục đọc vì mục đích công việc, nghiên cứu hoặc giải trí. Một số người sẽ học ngôn ngữ Braille hay Moon; một số khác sẽ dựa vào sách nói. Đó là một thử thách lớn cho tất cả các loại thư viện trong việc đáp ứng đầy đủ các hình thức tài liệu nói trên cho những người khiếm thị có nhu cầu đọc ngoài mục tiêu giải trí. |
|
Back to Chapter index | |
| 4.6. | Người trẻ tuổi |
| Một số nhỏ người trẻ tuổi bị các vấn đề về mắt sẽ là những độc giả thường xuyên của tài liệu chữ Braille. Nhu cầu về thư viện và thông tin của họ sẽ nhiều và thay đổi như những người khác trong cùng độ tuổi và họ có quyền được hưởng dịch vụ của thư viện công cộng địa phương như mọi người khác. Nhiều cơ quan giáo dục đã có kinh nghiệm rộng rãi trong việc mang đến nhu cầu học tập cho những người trẻ tuổi bị các vấn đề về thị lực nặng, nhưng nhu cầu tiêu khiển thường do các cơ quan làm việc từ thiện tự nguyện giúp đỡ họ. |
|
Back to Chapter index | |
| References. | Thông tin chi tiết |
Hành động vì Người Mù (www.demon.co.uk/afbp) là trang web cung cấp thông tin về các tình trạng khác nhau và có kết nối trực tiếp với nhiều tổ chức quốc gia và quốc tế trong lĩnh vực nhãn khoa và khiếm thị. Viện Quốc Gia Hoàng Gia Cho Người Mù (www.rnib.org.uk) cung cấp thông tin về tất cả các tình trạng bệnh lý thông thường của mắt. |
|
Back to Chapter index | |
