Written By Linda Hopkins
Contents : Tiêu chuẩn và hướng dẫn thực hiện dịch vụ thư viện
Skip to Navigation
16.1. Giới thiệu
16.2. Tiêu chuẩn quốc gia
16.3. Bản thảo về Tiêu chuẩn quốc gia
  16.3.1. Anh Quốc
  16.3.2. Xứ Wales
  16.3.3. Xcốt-len
  16.3.4. Bắc Ailen
16.4. Hướng dẫn của quốc tế
References. Tài liệu tham khảo

16.1. Giới thiệu

Cẩm nang hướng dẫn công tác hoạt động phục vụ người khiếm thị. Không có công thức chung cho mọi loại hình dịch vụ, nhưng hoạt động phải theo một khuôn khổ để có thể đáp ứng được nhu cầu của địa phương. Tuy nhiên, theo khảo sát đánh giá hiện trạng phát triển dịch vụ của Ủy ban Thông tin Thư viện và Hội đồng Bảo tàng, lưu trữ và thư viện nhằm thiêt lập các mức độ cung ứng và tiêu chí đánh giá. Quan trọng là dịch vụ thư viện cần có tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế làm cơ sở. Những chuẩn và hướng dẫn này sẽ cung cấp khung tiêu chuẩn rõ ràng cho các thư viện dựa vào đó để tiến hành đánh giá và xem xét  đồng thời đưa ra đề cương các tiêu chuẩn của dịch vụ cần phấn đấu .  


Back to Chapter index
16.2. Tiêu chuẩn quốc gia

Tổ chức Share the Vision và Hội Thư viện phát hành tài liệu “Hướng dẫn phục vụ bạn đọc khiếm thị” vào năm 1996. Hướng dẫn tư vấn để phát triển các dịch vụ thông tin thư viện phù hợp với nhu cầu người sử dụng. Chúng đặc biệt có giá trị như bảng danh mục của những việc cần làm để có thể nhìn nhận đánh giá lại các dịch vụ hiện có. Những khuyến nghị sau dựa vào nguyên tắc cơ hội bình đẳng và chỉ ra nhiều yếu tố khác nhau:

 

a)  Nhân sự
b)  Dịch vụ
c)  Phân phối dịch vụ
d)  Đối tượng khách hàng
e)  Trụ sở
f)  Vốn  tài liệu
g)  Trang thiết bị hỗ trợ đọc
h)  Truy cập thông tin
i)  Hoạt động quảng bá
.

 

Quan trọng hơn nữa là nhận biết có sự thay đổi đáng kể kể từ năm 1996 trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Bất cứ sự đánh giá nào về dịch vụ địa phương phải luôn tính đến việc xây dựng trang web truy cập được và việc cung cấp công nghệ thông tin viễn thông, đã được thảo luận ở Chương 1314.

Bảng tóm tắt hướng dẫn phục vụ có ở bảng Phụ lục A2


Back to Chapter index
16.3.1. Anh Quốc

Bộ Văn hóa, Thông tin và Thể thao xuất bản “Tiêu chuẩn cho các thư viện công cộng” vào tháng 2 năm 2001 để giúp các nhà lãnh đạo thư viện công cộng có  tiêu chí đánh giá về số lượng và chất lượng dịch vụ. Tiêu chuẩn có hiệu lực từ tháng 4 năm 2001 và đó là kết quả vận động được sau bảng tổng kết đánh giá thư viện công cộng năm  1964  cho thấy cần “theo dõi và thúc đẩy cải thiện dịch vụ thư viện công cộng ở Anh quốc và xứ Wales và để đảm bảo địa phương phải chịu trách nhiệm về việc điều hành hoạt động của thư viện.”

 

Các tiêu chuẩn về giờ phục vụ, vị trí, mục lục trực tuyến và truy cập Internet, phục vụ đáp ứng nhu cầu của độc giả, bổ sung vốn tài liệu và điều phối nhân sự. Tiêu chuẩn nhằm để hướng dẫn nhận biết nhu cầu của người khuyết tật, kế hoạch hàng năm của thư viện, báo cáo công tác  phục vụ người khuyết tật  và chương trình hội nhập xã hội:

 

“Khi xem xét lại các dịch vụ, thì họ sẽ tính đến việc truy cập thích hợp và tiện lợi, giờ phục vụ, truy cập điện tử, khuyến khích sử dụng thư viện, chọn lựa sách và tài liệu, sự thỏa mãn của khách hàng, mọi hoạt động đều tính đến nhu cầu hội nhập xã hội của họ.” (Para 26).

Xét về chuẩn cụ thể, chỉ có 3 điểm nói đến nhu cầu của người khiếm thị. Chuẩn 9 về yêu cầu dịch vụ đặt trước ấn phẩm, trình bày:

 

“Bên cạnh đó, để đạt được yêu cầu của DDA 1995, ban lãnh đạo phải cho phép bạn đọc yêu cầu các tài liệu dạng thay thế cho những người khuyết tật.”

Tiêu chuẩn 16 và 17 chỉ ra các chi tiết số lượng bổ sung hàng năm hay chỉ số chất lượng tài liệu. Tuy nhiên các con số cụ thể thì chưa được xác định và vấn đề này cần tham khảo Phòng Thống kê của Hội đồng thư viện công cộng
.


Back to Chapter index
16.3.2. Xứ Wales

Năm 2001, Quốc hội xứ Wales đã phê chuẩn và ban hành bộ chuẩn của thư viện công cộng ở Wales, ‘Thư viện công cộng hiện đại, hữu hiệu và toàn diện: tiêu chuẩn hoạt động và tiêu chí giám sát’ (Quốc hội xứ Wales, 2001).

 

Các lãnh đạo thư viện công cộng được mong mỏi sẽ thực hiện được các chuẩn này tính đến năm 2005; các chuẩn này yêu cầu một số điểm quan trọng đối với người khuyết tật, trong đó có cả những điều khoản dành cho người khiếm thị.

 

Các điều khoản DDA 1995 có liên quan đến các điểm phục vụ thư viện là yếu tố cần thiết trong tiêu chuẩn, nó yêu cầu thư viện phải sử dụng thuận tiện và thích hợp cho cả dịch vụ tại chỗ hay hay phân phối và lưu động. Nhu cầu của người khuyết tật phải được phản ánh ngay từ cách phân bố không gian hợp lý của thư viện. Ban giám đốc TVCC ở Wales phải nộp kế hoạch triển khai ứng dụng công nghệ hỗ trợ nào để phục vụ việc truy cập mục lục và dịch vụ trực tuyến, trong giai đoạn 3 năm đến tháng 3 năm 2005. Sự sắp xếp chuẩn bị để có thể cho phép các yêu cầu tài liệu chuyển dạng phù hợp với loại hình khuyết tật của người sử dụng; và quản lý tài liệu phải dựa vào các tiêu chí của địa phương. Hội đồng lập chuẩn TVCC đang được yêu cầu xây dựng công cụ thống kê tính ra được nhu cầu của người sử dụng tài liệu đặc biệt. Ngân sách bổ sung tài liệu như sách chữ lớn hay băng sách so với các chuẩn, theo các số lượng quy định ở mức tối đa và tối thiểu. Mức quy định cũng đặt ra cho ngôn ngữ tài liệu.

 

Lãnh đạo TVCC xứ Wales đã xây dựng xong kế hoạch thư viện trong 3 năm từ tháng 4 năm 2002 đến tháng 3 năm 2005, các số liệu cũng phải theo hướng dẫn để đáp ứng các tiêu chuẩn đề ra.


Back to Chapter index
16.3.3. Xcốt-len

Tiêu chuẩn TV hiện nay của Xcốt-len là bản ‘Tiêu chuẩn của TVCC ở Xcốt-len 1995’. Những chuẩn này là báo cáo của Ban điều hành được sự ủy nhiệm của Ủy ban Giải trí và Nghệ thuật COSLA (Hiệp ước của các lãnh đạo địa phương Xcốt-len) để đánh giá xem xét lại các tiêu chuẩn ban hành trước đây vào năm 1986. Chúng được biết đến như là ‘Tiêu chuẩn COSLA’.

Hội đồng Thông tin Thư viện và COSLA đồng ý là chưa có một tiêu chuẩn mới nào cho đến khi chương trình mạng lưới cộng đồng được triển khai.

 

Các tiêu chuẩn đề cập đến chính sách, dịch vụ cho mượn, thông tin cộng đồng, học tập, dịch vụ cho thanh thiếu niên, người lớn và giáo dục tiếp tục, thư viện và nghệ thuật, dịch vụ cho đối tượng đặc biệt, thúc đẩy dịch vụ thư viện, hợp tác mượn liên thư viện, phát triển nhân sự.

 

Các công trình mới cần trình bày về kiến trúc tòa nhà làm thế nào để người khuyết tật có thể sử dụng dễ dàng. Tài liệu dạng thay thế và phương tiện kỹ thuật phải được cung cấp để giúp người khiếm thị có thể sử dụng được cũng như kế hoạch chuẩn bị cho độc giả trong tương lai và tất cả nhân viên thư viện phải được huấn luyện để phục vụ được độc giả bị bất kỳ khiếm khuyết nào. Dự án của tổ chức Share the Vision được phổ biến triển khai và cho thấy rõ còn nhiều nhu cầu cần đáp ứng để thúc đẩy người khiếm thị sử dụng. Các mô hình cải tiến việc cung cấp các hướng dẫn hoạt động và tạo lập mục lục dạng thay thế.

 

Thông tin cộng đồng được đề cập như “Ở đâu cần thông tin thì phải cung cấp chúng ở nhiều dạng khác nhau như âm thanh, hình ảnh, chữ lớn và chữ Braille”. “Truy cập dễ dàng vào thông tin cộng đồng là điều cần thiết đối mới mọi thành viên trong cộng đồng. Đặc biệt chú ý đến việc đáp ứng nhu cầu của người khuyết tật”.


Back to Chapter index
16.3.4. Bắc Ailen

Vào tháng 7 năm 2001 Bộ Văn hóa, Nghệ thuật và Giải trí thông báo khởi xướng chương trình ”đánh giá dịch vụ TVCC ở Bắc Ailen. Cuộc khảo sát đánh giá “ Thư viện của Tương lai”, để xây dựng hình ảnh dịch vụ TVCC trong tương lai và kế hoạch hành động để đạt những mục tiêu đó. Khảo sát việc triển khai tiêu chuẩn cụ thể cho TVCC ở Bắc Ailen đề cập rõ “đáp ứng nhu cầu của người chịu thiệt thòi”. Rất thú vị là về mặt công bằng xã hội, Bắc Ailen được xem là  thực thi nghiêm khắc hơn tất cả các nơi khác trong Vương quốc Anh và đến tháng 3 năm 2001 Bộ Văn hóa, Nghệ thuật và Giải trí công bố tài trợ khoảng 300,000 bảng để cài đặt công nghệ hỗ trợ cho tất cả 124 TVCC ở Bắc Ailen để đảm bảo cho mọi người ai cũng sử dụng được dịch vụ thư viện.


Back to Chapter index
16.4. Hướng dẫn của quốc tế

Liên hiệp các hội thư viện quốc tế (IFLA) xuất bản hướng dẫn hoạt động cho dịch vụ cho người khiếm thị vào năm 1983, “khuyến khích xây dựng các chuẩn quốc gia cho dịch vụ của người khiếm thị” (IFLA, 1983). Những đề nghị này có cả những chuẩn dự đoán tối thiểu như ”dịch vụ sẽ…” và cả những đề nghị mang tính bắt buộc ”dịch vụ phải…”  Khuyến nghị nhằm vào tất cả các cơ quan theo luật pháp quy định, hướng dẫn quản lý dịch vụ cấp quốc gia, phát triển nguồn lực và dịch vụ cho người sử dụng và thông tin giáo dục cộng đồng.

 

IFLA thành lập tiểu ban để biên soạn môt bộ tiêu chuẩn quốc gia có bổ sung, sửa đổi  cho các thư viện phục vụ ngươi mù; và một bản thảo hiện đang được Tiểu ban Thư viện cho người mù của IFLA xem xét có trang diễn đàn tại www.smartgroups.com/groups/IFLA_SLB (thành viên được mời tham dự, liên hệ ikrauledat@FORCE.nl hay bất cứ thành viên nào trong danh sách của tiểu ban SLB cũng có thể phát hành một giấy mời).

 

Bản khuyến nghị là phụ trương của bộ “Hướng dẫn dịch vụ cho dịch vụ thư viện của người mù” được Hội đồng chuyên gia IFLA thông qua vào tháng 8 năm 1998. Trong đó có 8 nguyên tắc cho mọi loại hình thư viện phục vụ được đối tượng mù trong cộng đồng độc giả và hướng dẫn xây dựng và phát triển vốn tài liệu chuyển dạng.


Back to Chapter index
References. Tài liệu tham khảo

Convention of Scottish Local Authorities (COSLA). (1995).
Standards for the public library service in Scotland 1995. Report by a Working Group appointed by the Arts and Recreation Committee of COSLA. Edinburgh: COSLA.

 

Department for Culture, Media and Sport. (2001). Comprehensive, efficient and modern public libraries - standards and assessment.
www.culture.gov.uk/heritage/index.html

 

International Federation of Library Associations. (1998). Guidelines for library services to Braille users. www.ifla.org.

 

International Federation of Library Associations. Standards Development Committee, Section of Libraries for the Blind. (1983). Approved recommendations on working out national standards of library service for the blind. Published by the Executive Secretariat, National Library Service for the Blind and Physically Handicapped, Library of Congress, U.S.A.

 

Machell, Jean. (1996). Library and information services for visually impaired people: national guidelines. Share the Vision/The Library Association. London: L.A. Publishing.

 

National Assembly for Wales. (2001). Comprehensive, efficient and modern public libraries for Wales: standards and monitoring.
www.wales.gov.uk/subiculture/content/libraries/libstandards-cnts-e.htm


Back to Chapter index
 Thư viện Khoa Học Tổng Hợp thành phố Hồ Chí Minh