Written By Ann Chapman
Contents : Mục lục liên hợp quốc gia cho tài liệu chuyển dạng: từ NUCAF đến REVEAL:
Skip to Navigation
10.1. Mục lục liên hợp quốc gia
  10.1.1. Khó khăn
  10.1.2. Công cụ chủ yếu
  10.1.3. NUCAF
  10.1.4. Đánh giá NUCAF
  10.1.5. Định hướng tương lai
  10.1.7. Tiến trình
  10.5. Tài liệu tham khảo
10.2. NUCAF là gì?
  10.2.1. Độ lớn
  10.2.2. Hình thức
  10.2.3. Tài liệu ngoại lệ
  10.2.4. Dạng tài liệu
10.3. Tình trạng sử dụng NUCAF hiện nay
  10.3.1. Truy cập NUCAF
  10.3.2. Truy cập qua UnityWeb
  10.3.3. Truy cập qua V3.Web
  10.3.4. Tình trạng tài liệu
  10.3.5. Các tệp máy tính được truy xuất
10.4. REVEAL_ Tương lai
  10.4.1. Mở rộng pham vi hoạt động sang các khu vực chuyên ngành
  10.4.2. Mở rộng phạm vi hoạt động sang các khu vực thương mại
  10.4.3. Mở rộng truy cập
  10.4.4. Khi nào REVEAL sẵn sàng
  10.4.5. Đặc điểm của Revealweb
10.5. Tài liệu tham khảo

10.1.1. Khó khăn

Giống như bao người khác trong cộng đồng, người khiếm thị cũng có nhu cầu thông tin và học tập; vấn đề là họ phải tiếp cận với nguồn lực này bằng những hình thức chuyển dạng thay thế cho tài liệu in. Tuy nhiên số tài liệu ở dạng mà họ có thể đọc được rất hạn chế. Trong khoảng 100,000 tài liệu được xuất bản mới ở Anh hàng năm, chỉ có 5% nhan đề được chuyển qua dạng thay thế cho loại in ấn thông thường và chỉ có một số ít các cơ quan tổ chức sản xuất những tài liệu này. Các tổ chức này thường có phạm vi hoạt động nhỏ (ở Anh là CALIBRE, Clear Vision) chuyên xuất bản các tài liệu đặc biệt cho người khiếm thị. Các nhà kinh doanh thường sản xuất sách cỡ lớn như Ulverscroft, Cover to Cover, Isis chủ yếu cung cấp cho thư viện công cộng với số lượng rất hạn chế và chỉ nhắm vào độc giả người khiếm thị cao tuổi. Tài liệu sách báo nói được xuất bản nhiều hơn nhằm thể hiện sự quan tâm đến nhu cầu giải trí hay thông tin của cả người lớn lẫn trẻ em vì loại hình tài liệu này có thể sử dụng trên xe ô tô hay dùng máy cầm tay và hiện nay được xuất bản ở cả dạng CD và băng cassette.

Ở Việt Nam, số lượng tài liệu chuyển dạng quá ít đến nỗi không thể tính được tỷ lệ phần trăm của chúng so với số đầu tài liệu được phát hành hằng năm. Hiện nay, các trường phổ thông đặc biệt, hội người mù, câu lạc bộ, tổ chức từ thiện và một số thư viện tích cực tham gia sản xuất sách chữ nổi, sách nói analog, sách nói kỹ thuật số…Nhưng tất cả đều chưa đáp ứng được nhu cầu học tập, giải trí, thông tin và văn hoá của người khiếm thị ở Việt Nam


Back to Chapter index
10.1.2. Công cụ chủ yếu

Phải xử lý biên mục tài liệu chuyển dạng vào mục lục quốc gia, mục lục liên hợp của khu vực và cơ sở dữ liệu giới thiệu sách, kể cả ấn phẩm của các nhà xuất bản mang tính thương mại cũng như phi thương mại để giới thiệu cho công chúng độc giả. Vì các nguồn lực bị giới hạn về số lượng, chỉ được một số tổ chức nhỏ xuất bản và lưu giữ các tài liệu đó, nên cần phải xây dựng mục lục liên hợp cho những tài liệu này. Đây là công cụ chủ yếu để độc giả có thông tin về những nhan đề tài liệu nào đã được chuyển dạng và chuyển dạng qua hình thức nào. Mục lục liên hợp có giá trị kiểm soát thư mục, thủ tục mượn liên thư viện, chọn lựa tài liệu và thuận lợi cho các hoạt động khuyến khích người dân đọc sách.


Back to Chapter index
10.1.3. NUCAF

Mục lục liên hợp quốc gia về các nguồn tài liệu chuyển dạng của các tổ chức xuất bản phi lợi nhuận được Viện Hoàng gia Anh cho người mù (RNIB) xây dựng. Là một nhà sản xuất tài liệu chuyển dạng, RNIB tự xây dựng mục lục cho vốn tài liệu nội bộ của mình. Năm 1984, RNIB bắt đầu thu thập thông tin về tài liệu của các nhà xuất bản chữ Braille hay tài liệu nói trong các tổ chức tình nguyện, để có thêm nguồn thông tin tư liệu khác. Tuy nhiên, việc thu thập thông tin không theo hệ thống và kết quả chỉ được phản ánh một phần nào đó. Vào năm 1989, RNIB bắt đầu thực hiện tin học hoá hệ thống mục lục phích, kết quả là NUCAF - Mục lục liên hợp quốc gia được hình thành.


Back to Chapter index
10.1.4. Đánh giá NUCAF

Là một phần trong chương trình được Bộ văn hoá, Thông tin và Thể thao tài trợ để cải tiến dịch vụ thông tin và thư viện cho người khiếm thị, vai trò của NUCAF được đánh giá vào năm 1999 (Chapman, 1999). Bảng đánh giá kết luận mục lục liên hợp quốc gia của các tài liệu chuyển dạng là công cụ cần thiết để cung cấp dịch vụ và trong khi NUCAF có phần hạn chế trong hình thức trình bày, đặc biệt là mặt truy cập, thì nó cũng đã tạo được bước cơ bản tốt cho việc xây dựng một cơ sở dữ liệu toàn diện hơn.


Back to Chapter index
10.1.5. Định hướng tương lai

Bảng đánh giá đề nghị Thư viện Anh phải chịu trách nhiệm chính về cơ sở dữ liệu tài liệu chuyển dạng như là một phần của thư mục quốc gia, nhưng phải có sự phối hợp giữa Thư viện quốc gia của người mù và Viện Hoàng gia của người mù là những nơi đóng vai trò chủ trì và tạo dựng nên. Bảng đánh giá cũng đề nghị cơ sở dữ liệu mới này phải tập trung các nhan đề xuất bản và lưu trữ của các nhà xuất bản không mang tính thương mại và phải có hợp đồng hợp tác giữa những cơ sở dữ liệu và những mục lục liên hợp có sẵn của các xuất bản phẩm mang tính thương mại.


Back to Chapter index
10.1.6. Truy cập

Nhiều người sẽ hưởng lợi ích nhờ vào khả năng truy cập vào cơ sở dữ liệu. Người khiếm thị từ trẻ em đến người lớn, với nhiều khả năng trình độ, cần thông tin tài liệu để làm việc, nghiên cứu, giải trí và có một số người chịu ảnh hưởng thêm từ một hay nhiều khuyết tật khác. Cả những người làm việc trong môi trường gần gũi với người khiếm thị (giáo viên và phụ huynh của người khiếm thị, con cái của người khiếm thị và người chăm sóc người đa khuyết tật). Bên cạnh thư viện, nhiều cán bộ cơ quan khác (bác sĩ, nha sĩ và cán bộ y tế, ngân hàng, trung tâm tư vấn, ngành điện lực, khí đốt và nước, văn phòng du lịch, tổ chức giáo dục và trường học, văn phòng chính phủ và người cung cấp các dịch vụ khác) cũng sẽ sử dụng cơ sở dữ liệu này hay giới thiệu nó cho người khác sử dụng. Hiện nay người khiếm thị và những người đang làm việc để hỗ trợ họ khi sử dụng NUCAF còn gặp một số trở ngại. Cơ sở dữ liệu mới sẽ được thiết kế để người sử dụng và nhân viên thư viện có thể dễ dàng truy cập hơn. Để đạt được điều đó, cơ sở dữ liệu phải được tổ chức trên hệ thống web, có cả phiên bản CD và tệp điện tử khác.


Back to Chapter index
10.1.6.1. Truy cập qua Web

Đây là sự lựa chọn mang tính linh động nhất của cơ sở dữ liệu và cho phép truy cập tuỳ chọn đối với nhiều đối tượng sử dụng khác nhau kể cả nhân viên thư viện hay người sử dụng. Hàng loạt chức năng trình bày dữ liệu sẽ sẵn sàng phục vụ nhiều thành phần độc giả. Tuy nhiên, việc cung cấp Internet thì đa dạng, cá nhân và một số tổ chức nhỏ hiện nay ít có khả năng truy cập và đối với phần lớn những người này tình trạng này sẽ không thay đổi nhiều trong thời gian tới. Do đó, phải có cách khác để tiếp cận cơ sở dữ liệu này.


Back to Chapter index
10.1.6.2. Phiên bản CD_ROM

Khi không có hay không thể sử dụng Internet, thì CD-ROM nên được phổ biến sử dụng (ví dụ trong nhà chung cư, dịch vụ thư viện lưu động, thư viện bệnh viện cho bệnh nhân, nhà xuất bản tài liệu chuyển dạng khu vực tình nguyện và các cá nhân) và giúp giảm bớt áp lực cho các điểm truy cập dịch vụ trực tuyến.


Back to Chapter index
10.1.6.3. Tệp điện tử

Là một phần tích hợp trong cơ cấu mượn liên thư viện quốc gia, tệp CSDL phải nên đưa vào mục lục liên hợp của hệ thống thư viện khu vực thông qua Unity và V.3 Online (trước đây là Viscount) và đưa vào thư mục quốc gia.


Back to Chapter index
10.1.7. Tiến trình

Những đề nghị này được Ban hợp tác giữa Ủy ban Thông tin và Thư viện và tổ chức Share The Vision (LIC/ STV) quyết định ưu tiên đưa việc xây dựng CSDL vào kế hoạch chương trình. Những đề nghị này hiện cũng được bàn bạc bởi các tổ chức đã được đề nghị hỗ trợ, quản lý và bảo trì CSDL như: Thư viện Anh, NLB và RNIB. Ban hợp tác LIC/ STV đã chọn Reveal làm tên của CSDL nâng cao. Chương trình phối hợp và cộng tác của Thư viện Anh tài trợ nghiên cứu tính khả thi (Chapman, 1999), để đưa ra những đề nghị cụ thể cho các bước tiếp theo của dự án. Dựa vào những đề nghị này, cơ quan nguồn lực đã đưa tiêu chuẩn kỹ thuật cho hệ thống quản lý thư viện để làm Reveal và BLCPP tài trợ cho nhà quản lý dự án Reveal trong một thời hạn nhất định.


Back to Chapter index
10.2.1. Phạm vi hoạt động

NUCAF hiện đang có khoảng 90.000 biểu ghi từ hơn 260 tổ chức. Trong số này, hơn 63.000 biểu ghi từ RNIB, khoảng 11.400 biểu ghi của NLB và khoảng 5.800 của Cablire. Các tổ chức còn lại có ít hơn 1.000 biểu ghi trên CSDL, có tổ chức có ít hơn, chỉ vài trăm biểu ghi.


Back to Chapter index
10.2.2. Hình thức tài liệu

Tài liệu hiện có trong CSDL nhiều nhất là ở dạng truyền thống, tài liệu chữ nổi và tài liệu nói của các tổ chức phục vụ người khiếm thị. Số lượng chiếm đa số là tài liệu chữ Braille, hơn bốn mươi ngàn biểu ghi. Cũng có hơn một ngàn biểu ghi của tài liệu Moon và các dạng nổi khác. Tài liệu nói được chia thành băng cassette, có hai hay bốn track (hơn hai mươi bốn ngàn biểu ghi) và sách nói, có 6 track và đòi hỏi có thiết bị nghe đọc đặc biệt (hơn mười một ngàn biểu ghi). Ngoài ra, có khoảng năm trăm biểu ghi tài liệu chữ lớn và khoảng bảy mươi biểu ghi văn bản điện tử. Dịch vụ sách nói kỹ thuật số mới từ RNIB dự định sẽ ra đời vào ngày 22 tháng 4 năm 2002 và biểu ghi cho các nhan đề dạng đó sẽ xuất hiện trên NUCAF kể từ sau ngày đó.


Back to Chapter index
10.2.3. Tài liệu chưa được tập trung vào CSDL

Đó là một số tài liệu chưa tập trung liệt kê trong NUCAF. Hiện nay, NUCAF không có tài liệu nói và cỡ lớn do các nhà xuất bản có tính thương mại sản xuất, vốn tài liệu thư viện công cộng về mảng tài liệu nói và khổ lớn hay các nhan đề báo tạp chí nói của địa phương. Khác với CSDL truy cập từ RNIB, NUCAF không có văn bản điện tử.


Back to Chapter index
10.2.4. Nội dung tài liệu

Tài liệu liệt kê trên NUCAF rất đa dạng. Về tiểu thuyết có các tác phẩm cổ điển lẫn hiện đại, kể cả tài liệu cho từng nhóm đối tượng, cho cả người lớn và trẻ em. Tài liệu khác tiểu thuyết từ sách dạy nấu ăn đến cẩm nang sử dụng máy tính; kể cả nhan đề học thuật chuyên ngành, tài liệu ở ngôn ngữ khác và sách nhạc Braille. Ngoài ra còn có các tài liệu ít xuất hiện trong mục lục của thư viện (ví dụ, bảng hướng dẫn sử dụng máy giặt).


Back to Chapter index
10.3.1. Khả năng truy cập của NUCAF

Hiện NUCAF được lưu trên CSDL của RNIB; vì những giới hạn của hệ thống mà nó không truy cập trực tiếp được. Tuy nhiên, hồ sơ của NUCAF hiện sẵn sàng trên CSDL UnityWeb do Talis và CSDL V3.Web (trước đây là V.3 Online) nhằm phục vụ mượn liên thư viện. Truy cập UnityWeb và V3.Web thường là truy cập qua bộ phận mượn liên thư viện của các thư viện. Các cán bộ thư viện ở các bộ phận khác – ví dụ, bàn thông tin, bàn lưu hành, điểm phục vụ thiếu nhi, thư viện chi nhánh, dịch vụ lưu động và phân phối tài liệu thư viện trường học nên yêu cầu bộ phận mượn liên thư viện cung cấp thông tin tư liệu chi tiết.


Back to Chapter index
10.3.2. Truy cập qua UnityWeb

CSDL UnityWeb (www.unityweb.org) bao gồm một dạng mục lục liên hợp, CSDL thư mục Quốc gia Anh và CSDL của các bộ sưu tập chính của Thư viện Anh. Mục lục liên hợp nhiều thư viện cộng cộng ở Vương quốc Anh và Ireland, Trung tâm cung cấp tài liệu thư viện của Anh và vài trường đại học và thư viện chuyên ngành và NUCAF.

Người đăng ký có thể truy cập Unityweb từ bất kỳ máy tính đơn nào có trình duyệt Web nối Internet. Nó được cập nhật thường xuyên. Có thể tra cứu theo tên tác giả, nhan đề, chủ đề, ngày tháng, số (ví dụ ISBN, ISSN), hình thức, ngôn ngữ và địa điểm lưu trữ. Hình thức của tài liệu được ghi cụ thể:

- Sách khổ lớn
- Tài liệu nói
- Sách chữ nổi Braille của NUCAF
- Sách Nói của NUCAF
- Băng cassette của NUCAF
- Chữ nổi Moon của NUCAF
- Tài liệu in của NUCAF (ví dụ, in chữ lớn)

Sử dụng các chức năng tìm kiếm nâng cao, kết quả tra cứu có thể được chọn lọc tốt hơn. Kết quả có thể được lưu và tích hợp với nhau. Ví dụ, tài liệu có thể truy cập bằng các cách tìm sau:

- Tài liệu nói và băng casstte của NUCAF
- Tài liệu nói và băng casstte của NUCAF và Braille của NUCAF
- Chữ lớn và tài liệu in của NUCAF.


Back to Chapter index
10.3.3. Truy cập qua V3.Web

V3.Web (www.v3web.com) là bước kế thừa dạng web của hệ thống mượn liên thư viện V.3 online. CSDL có mục lục liên hợp theo địa phương của các thành viên của nó (Luân đôn và khu vực Đông nam, Tây Midlands và Nam xứ Wales) và một số CSDL của một số nơi khác nữa, (trong đó có hồ sơ của NUCAF). Vào tháng giêng của năm 2000, tất cả thư viện thành viên truy cập trực tuyến trực tiếp đến CSDL thư mục chính cũng như vào CILLA (Hợp tác lưu giữ tài liệu thư viện ngôn ngữ Indic), tài liệu của NUCAF và ấn phẩm định kỳ của Thư viện Anh. Hồ sơ của NUCAF được cập nhật định kỳ hàng quý.

Có thể tìm tin trên CSDL theo tác giả, nhan đề, từ khoá và ISBN và cách thức tra cứu có thể được giới hạn theo cách của CSDL NUCAF để đảm bảo có được kết quả chính xác. Trong hồ sơ của NUCAF, có thể giới hạn phép tra cứu ở dạng tài liệu cụ thể như:

- Tài liệu nói
- Braille
- Moon
- Băng hình

Phép tra cứu có thể kết hợp, ví dụ tìm cả hai dạng Braille và tài liệu nói và có thể tài liệu của địa phương và tài liệu của NUCAF. Hiện nay các chỉ mục hình thức không có dạng chữ lớn. Kết quả tra tìm được trình bày trên từng dòng truy xuất riêng và có đường dẫn liên kết đến biểu ghi trình bày đầy đủ

Các yêu cầu về bất cứ tài liệu nào đều có thể gửi trực tiếp đến NLB và khi thông tin trong phiếu yêu cầu mượn tương thích với mã mượn liên thư viện đối với NLB thì nó tự động được đưa vào bảng phân công của thư viện. Người sử dụng V3.Web có thể tạo phiếu yêu cầu liên thư viện hoàn toàn theo quy trình điện tử.

NLB truy cập trực tiếp đến V3.Web và giám sát hệ thống hàng ngày để theo dõi yêu cầu gửi đến. NLB nhận yêu cầu trực tiếp rồi chuyển chúng đến các cơ quan giữ tài liệu (ví dụ: RNIB, CALIBRE, v.v). Cần phải hợp nhất CSDL của NLB và RNIB để thông tin tư liệu duy nhất sẽ được chuyển qua V3.Web cho biết nơi giữ tài liệu cụ thể, sau đó các thủ tục được tiến hành bằng cách điện tử.


Back to Chapter index
10.3.4. Tính sẵn sàng của tài liệu

Biểu ghi trên CSDL liên quan đến tài liệu được nhiều tổ chức chuyên nghiệp phi thương mại lưu trữ và việc mở rộng phục vụ tài liệu sẽ do các tổ chức đó xác định. Yêu cầu mượn tài liệu liệt kê trên NUCAF phải được thực hiện theo các thủ tục mượn liên thư viện (Xem chương 11)


Back to Chapter index
10.3.5. Các tệp máy tính được truy xuất

Ngoài các tệp truy xuất hoàn toàn qua Unity và V.3Web, có hai hồ sơ phụ của NUCAF có thể phục vụ từ RNIB. Những hồ sơ này truy xuất theo hình thức mã ASCII để tải về hệ thống khác. Các tệp tin phụ đã có này bao gồm CSDL Tài liệu Giáo khoa cho Người khiếm thị (VIDE) phục vụ cho trường học và Gói tài liệu của Thư viện trường Đại học (ALP) cho tài liệu chương trình sau đại học. Dịch vụ thư viện của trường học quan tâm đến việc sử dụng các hồ sơ phụ này sẽ liên hệ với RNIB để biết thêm chi tiết.


Back to Chapter index
10.4.1. Mở rộng phạm vi hoạt động sang các khu vực chuyên gia

Do thiếu hoạt động cập nhật bổ sung một cách hệ thống các dữ liệu từ tổ chức khác bên ngoài, nên có sự thiếu hụt trong bộ sưu tập của NUCAF. CSDL REVEAL được xây dựng sẽ đảm bảo bù lấp được sự thiếu hụt trong CSDL và các dữ liệu thông tin tư liệu hiện không có trên CSDL thì sẽ được thêm vào. Theo Brazier, Dane và Leeves, 1999, hiện nay có hơn tám mươi lăm ngàn biểu ghi xác định cần đưa vào CSDL. Một số công việc biên mục hồi cố được tài trợ qua chương trình DCMS. Kết quả của công việc này là có thêm tám trăm năm mươi biểu ghi cho các nhan đề mà CALIBRE lưu trữ. Biểu ghi biên mục cũng được xuất bản cho vốn tài liệu của Dịch vụ Giáo dục Leeds, trường Linden Lodge và những nhan đề NLB bỏ sót không được đưa vào NUCAF. Dự định là tất cả những nhan đề trên sẽ đưa vào mục lục liên hợp Reveal như một phần của quá trình hoà nhập của NUCAF. Một số kế hoạch biên mục hồi cố sẽ được lên kế hoạch thực hiện.


Back to Chapter index
10.4.2. Mở rộng phạm vi hoạt động sang các khu vực thương mại

Bên cạnh việc tập trung thu thập thông tin tư liệu được xuất bản từ khu vực phi thương mại, Reveal sẽ tiếp tục mở rộng sang dữ liệu sách mang tính thương mại của các nhà cung cấp và hệ thống thư viện khu vực nhằm tạo ra Hồ sơ dữ liệu sách xuất bản trong đó có sách nói và chữ lớn.


Back to Chapter index
10.4.3. Mở rộng khả năng truy cập

CSDL REVEAL sẽ đưa nhiều cách thức truy cập khác nhau:

a) Hệ thống trên web sẵn sàng cho tất cả mọi người truy cập Internet
b) Có trên UnityWeb và V3.Web và các CSDL khác thông qua hồ sơ truy xuất;
c) Có trên dạng CD Rom (rất tiện cho dịch vụ thư viện lưu động, dịch vụ phát chuyển tài liệu về nhà, trường học,v.v.)


Back to Chapter index
10.4.4. Khi nào REVEAL sẵn sàng?

Việc phát triển NUCAF thành REVEAL hiện là lĩnh vực ưu tiên trong kế hoạch của Ban hợp tác nguồn lực của Share The Vision, với nhiều công việc dự định yêu cầu hoàn thành trong 18 tháng. Các đặc tính kỹ thuật đã được đưa ra và quy trình tìm hệ thống thích hợp như nền chạy CSDL đã được bắt đầu. Nhiều công việc hơn cũng cần được đưa ra để qui định và thực hiện cơ cấu hỗ trợ quản lý và hình thành quỹ cho dịch vụ; một nghiên cứu được báo cáo vào tháng 3 năm 2002. Nhà cung cấp hệ thống theo hợp đồng sẽ đưa ra các sửa đổi cần thiết và cài đặt hệ thống. Biểu ghi sẽ được xuất từ hồ sơ NUCAF hiện nay vào hệ thống mới và hồ sơ này sau đó được tăng thêm nhờ việc bổ sung biểu ghi qua chương trình chuyển đổi hồi cố. Khi việc hoà nhập biểu ghi được hoàn thành, REVEAL sẽ khai trương dịch vụ vào đầu năm 2003; dự án hợp tác dành cho hồ sơ lưu trữ thư viện và tài liệu xuất bản sẽ được tính vào giai đoạn hai

Để hỗ trợ cộng đồng người khiếm thị việc khám phá nguồn lực càng sớm càng tốt, Ban hợp tác nguồn lực của STV sẽ tài trợ cho việc phát triển Hồ sơ đăng ký bộ sưu tập REVEAL. Ghi nhận chi tiết của bộ sưu tập của các tài liệu truy cập trên nước Anh sẽ cho phép người sử dụng xác định được tài liệu theo nhan đề, hình thức chuyển dạng, ngôn ngữ và theo chủ đề cụ thể. Dự tính sẽ thực hiện chương trình này vào đầu năm 2002


Back to Chapter index
10.4.5. Đặc điểm của RevealWeb

Nội dung của Revealweb; cơ sở dữ liệu tài liệu truy cập được

Chính sách chỉ rõ những gì đưa vào và những gì không đưa vào CSDL Revealweb và/ hoặc đăng ký người cung ứng

Mô tả Revealweb

Revealweb là mục lục trên web tập trung thông tin nhan đề tài liệu được xuất bản ở dạng ở dạng truy cập được của nhiều tổ chức khác nhau.

Revealweb sẽ :

- Tìm sách dạng Braille, moon, băng sách, sách nói số hóa, đồ thị nổi và chữ lớn.
- Tìm nhan đề hiện đang được xuất bản ở dạng thay thế để tránh trùng lắp
- Tìm nơi xuất bản, cho mượn và bán các tài liệu dạng thay thế
- Là trung tâm đăng ký bản quyền

Revealweb sẽ không:

- Sắp xếp việc cung cấp nguồn lực hơn là cung cấp thông tin liên lạc
- Chịu trách nhiệm về sự hiện hữu của tài liệu
- Chịu trách nhiệm về nội dung và chất lượng của nguồn lực
- Chịu trách nhiệm về chất lượng dịch vụ của các nhà cung ứng
- Quảng bá hay chứng thực chất lượng sản phẩm

Đối tượng

Revealweb nhằm để phục vụ người khiếm thị và những người có liên quan đến họ.

Các loại hình dữ liệu được chấp nhận

Loại hình truy cập được
Nguồn lực phải tồn tại ở một hay nhiều dạng truy cập được

Braille

Sử dụng sự kết hợp 6 chấm nổi để hình thành các chữ và số. Một người khiếm thị có thể dịch giải những chấm này khi di chuyển các ngón tay dọc theo hàng chữ nổi.

Có hai cấp độ chữ Braille. Cấp độ 1 là từng ký hiệu Braille là một ký tự hay dấu chấm. Braille cấp 2 có ký hiệu đặc biệt thay thế cho chữ, giúp đọc và viết nhanh hơn và giảm bớt lượng giấy cần dùng .

Moon

Mã chữ nổi đơn giản của hình dáng con chữ bình thường. Ký tự đơn giản Moon dễ học hơn chữ Braille và giúp những người già tiếp tục tự đọc một mình được nếu mặt kém thị lực đi

Nhạc Braille

Cũng dựa trên 6 chấm theo chữ Braille truyền thống nhưng có thêm các ký hiệu khác cho nốt nhạc, phím, thời gian và nhịp điệu

Braille và in

Văn bản chữ Braille và chữ in đựơc cung cấp. Thỉnh thoảng in chen lẫn xen kẽ vào nhau.

Moon và in

Văn bản chữ Moon và chữ in được cung cấp. Thỉnh thoảng in chen lẫn xen kẽ vào nhau.

Biểu và bản đồ nổi

Những biểu đồ này photocopy hay in trên giấy “phồng “ ứng nhiệt. Khi giấy được đưa qua máy “làm hình ảnh nổi lên” các đường đen hút nhiệt nhanh và phồng lên. Hình ảnh nổi cần lưu trữ cẩn thận để đảm bảo bề mặt nổi không bị hư hỏng hay bị làm xẹp xuống. Chúng có thể được dán nhãn và chú thích bằng chữ Braille hay các loại chữ nổi khác. Mô tả băng nói cũng rất hữu ích để hỗ trợ cho biểu đồ, bản đồ và hình nổi.

Băng cassettes 2 rãnh

Thường do tác giả hay các nghệ sĩ đọc thu vào băng cassette.

Băng cassettes 4 rãnh

Thường do tác giả hay các nghệ sĩ đọc thu vào băng cassette. Dùng thiết bị đọc đặc biệt.

Sách nói 8 rãnh

RNIB dùng cassette 8 rãnh cần có thiết bị thu và đọc đặc biệt. Vui lòng xem định nghĩa hình thức DAISY (DTB) format cho loại sách nói kỹ thuật số.

Đĩa sách nói

Sách nói xuất bản trên CD có thể nghe bằng máy hát CD thông thường.

Hình thức DAISY (DTB)

Hệ thống thông tin truy cập kỹ thuật số cho phép định vị các phần của bài đọc từ chương hay phần. Trong khi bạn có thể dùng đầu đọc DAISY để nghe CD bình thường nhưng không thể dùng máy đọc CD bình thường để đọc đĩa DAISY. Cũng có thể nghe bằng máy tính nhưng phải có phần mềm đọc đặc biệt.

Tệp văn bản điện tử

Đây là những tệp tin dạng điện tử có thể tải bằng máy tính. Thường chúng có thể đọc bằng phần mềm xử lý văn bản

Tệp nhạc Braille điện tử

Đây là những tệp tin dạng điện tử có thể tải bằng máy tính. Để có thể đọc được những tệp tin này, máy tính phải có phần mềm dịch nhạc Braille.

Chữ Braille điện tử

Đây là những tệp tin dạng điện tử có thể tải bằng máy tính. Để có thể đọc được những tệp tin này, máy tính phải có phần mềm chuyển chữ Braille.

Chữ lớn

Tài liệu in cỡ chữ lớn hơn bình thường. Từ 14 ppt. trở lên. Cỡ từ 18 ppt trở lên được coi là cỡ chữ đại.

Băng hình có thuyết minh mô tả hình ảnh

Có thể mở bằng máy đọc video bình thường và có lời thuyết minh cho hình ảnh diễn ra trên phim. Những lời thuyết minh làm tăng thêm phần diễn xuất cho diễn viên.

Các hình thức tài liệu truy cập được sẽ được đánh giá khi chúng được tạo ra.

Tài liệu in thông thường không đưa vào CSDL Revealweb. Tuy nhiên đăng ký dịch vụ sẽ có luôn liên kết với vốn tài liệu hữu ích ở dạng in thông thường khi có thể.

Tập tin duy nhất và bản gốc

Tập tin duy nhất và bản gốc được xác định cùng với các chi tiết làm thế nào có những bản bổ sung ở hình thức mong muốn.

Chủ đề

Tất cả mọi chủ đề đều được đưa vào. Chỉ có nguồn lực và tài liệu chứa thông tin có hại hoặc bất hợp pháp thì sẽ bị loại trừ. Nội dung được thông báo trong biểu ghi biên mục.

Loại tài liệu được chấp nhận

Nơi cung cấp biểu ghi sẽ quyết định việc chuyển biểu ghi hay không chuyển vào cơ sở dữ liệu Revealweb tùy thuộc vào giá trị tồn tại của tài liệu. Họ cũng chịu trách nhiệm về tính hiện hữu của tài liệu theo cam kết của hợp đồng đóng góp biểu ghi Revealweb.

Nguồn thông tin được chấp nhận

Thông tin từ nguồn của trường đại học, chính phủ, cơ quan kinh doanh, thương mại và công nghiệp phi lợi nhuận và tư nhân đều được chấp nhận miễn là chúng đáp ứng tính truy cập được và đảm bảo các tiêu chí đánh giá và có độ bền vững.

Mức độ khó có thể chấp nhận được

Nội dung nguồn lực phải đảm bảo có tất cả mức độ khó để nhiều người có thể tìm được tài liệu ở tất cả cấp độ họ đọc được.

Quảng cáo

Người đăng ký sẽ không kèm theo thông tin về nhà cung ứng dịch vụ công nghệ hỗ trợ vì nó có thể được hiểu là quảng cáo cho sản phẩm.

Khả năng

Độ cập nhật

Nhà cung cấp sẽ chỉ cung cấp thông tin về tài liệu cho độc giả. Tài liệu hiện đang chuẩn bị xuất bản cũng có thể được đưa vào. Nhưng những tài liệu không có thì không đưa vào.

Công bố nơi lưu trữ

Những tài liệu không có thông tin địa điểm trực tiếp kèm theo, ví dụ tài liệu của các nhà xuất bản được giữ tại các thư viện công cộng địa phương. (được xét đến khi có ý kiến của các cung ứng kinh doanh)

Phí

Nguồn lực kinh doanh hay có thu phí sẽ được xem xét nhưng thông tin giá cả phải được thông báo trong phiếu đăng ký cho khách hàng biết.

Đăng ký

Sẽ xem xét những tài liệu đã đăng ký sử dụng trước nhưng thông tin đăng ký cần thiết phải đề cho khách hàng biết trong phiếu đăng ký.

Phạm vi địa lý

Tài liệu nếu truy cập được ở nước ngoài sẽ được đưa vào. Phiếu đăng ký phải cho biết thông tin về các điều kiện truy cập.

Ngôn ngữ

Tài liệu ở bất cứu ngôn ngữ nào ngoài tiếng Anh.

Liên kết các CDSL khác

CSDL Revealweb cũng tương thích giao thức Z39.50 và vì thế có thể tra cứu qua các dịch vụ trên web khác theo chuẩn Z39.50.

Bản quyền

Revealweb là cơ quan đăng ký bản quyền chính thức và sẽ thu âm tài liệu theo các điều khoản của giấy phép CLA.

Trách nhiệm của nhà sản xuất là thông báo các tài liệu chuyển dạng trên CSDL Revealweb.

Phạm vi của Revealweb sẽ được đánh giá hàng năm theo nhóm Hợp tác quản lý Revealweb

Tháng 2 năm 2004

Tiêu chuẩn Revealweb

Trang web Revealweb được xây dựng theo hướng dẫn khởi xướng trang web truy cập được của mạng toàn cầu (W3C Web Accessibility Initiative (WAI).

CSDL Revealweb dùng chuẩn biên mục theo khổ mẫu đọc máy
MARC21 bibliographic standard cho phép xác định đâu là tài liệu chuyển dạng.

CSDL Revealweb cũng tương thích với chuẩn giao thức Z39.50 và vì thế có thể tìm qua các dịch vụ trên web hợp chuẩn (
Z39.50 standard
).

 

Quản lý Revealweb

 

Nhà quản lý Revealweb

 

Nhà quản lý Revealweb Manager hợp tác điều hành Revealweb, giám sát việc sử dụng và phân phối dịch vụ và theo dõi các xu hướng phát triển mới. Nhà quản lý báo cáo trực tiếp cho Nhóm hợp tác quản lý.

 

Nhóm hợp tác quản lý

 

Nhóm hợp tác quản lý gồm các thành viên của NLB và RNIB và đại diện của Ban nguồn lực, đại diện cho các nhà đóng góp để đảm bảo tính hiệu quả của Revealweb.

 

Ban tư vấn chính sách Revealweb

 

Ban tư vấn chính sách Revealweb chịu trách nhiệm về xu hướng phát triển trong tương lai của Revealweb. Ban này họp mặt hai lần trong năm và có cả đại diện của các nhà đóng góp và khách hàng.

 

Hỗ trợ và tài trợ

 

Revealweb cần sự tài trợ để điều hành dịch vụ. Nếu bạn có quan tâm đến đầu tư cho Revealweb xin vui lòng liên hệ với nhà quản lý Revealweb.

 

Cám ơn tất cả các nhà tài trợ, hỗ trợ, cung ứng đã làm cho Revealweb trở thành hiện thực và cảm ơn tất cả các tổ chức đóng góp dữ liệu vào dịch vụ.

 

Revealweb được tài trợ bởi:

 

- Bộ Văn hóa, Thông tin và Thể thao (DCMS).
- Nguồn lực, hội đồng bảo tàng, thư viện và lưu trữ.
- Chương hợp tác và thành viên của Thư viện Anh quốc.
- Quỹ Lloyds TSB.
- Quỹ Ellerman.
- Thư viện quốc gia cho người mù (NLB).
- Viện nghiên cứu người mù hoàng gia Anh (RNIB).

 

Revealweb cũng được hỗ trợ bởi:

 

- Share the Vision (STV).
- Văn phòng Vương quốc Anh phụ trách về mạng lưới thư viện (UKOLN).

 

Revealweb cũng cảm ơn những đồng sự gắn bó với dự án:

 

- Juliet Leeves, cố vấn kỹ thuật biên mục.
- Ann Chapman, cố vấn dữ liệu biên mục.
- Rik Shepherd, cố vấn truy cập web.
- Geac Ltd, mục lục trên web và hệ thống thư viện.

http://www.revealweb.org.uk/about/faq.htm#content

Back to Chapter index
10.5. Tài liệu tham khảo

Brazier, Helen, Dnae, Karen và Leeves, Juliet.(1999). Dự án chuyển đổi hồi cố NUCAF, giai đoạn 1- Điều tra. Báo cáo gửi Ban hợp tác LIC/ STV giai đoạn 1

 

Chapman, Ann(1999). Dự án 1: xây dựng và phát triển mục lục liên hợp quốc gia cho tài liệu chuyển dạng. Phần A: Vai trò tương lai của NUCAF và đặc tính kỹ thuật của yêu cầu siêu dữ liệu. Báo cáo gửi Ban hợp tác LIC/ STV của Dự án 1

Cả hai báo cáo này hiện có trên website của UKOLN tại địa chỉ www.ukoln.ac.uk

 

Chapman, Ann (2000) Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia nguồn lực tài liệu chuyển dạng: nghiên cứu tính khả thi

Báo cáo cho chương trình hợp tác và phối hợp Thư viện Anh từ Ban điều hành phát triển Reveal của STV


Back to Chapter index
10.2.1. Độ lớn

NUCAF hiện đang có khoảng chín mươi ngàn biểu ghi từ hơn 260 tổ chức. Trong số này, hơn sáu mươi ba ngàn biểu ghi từ RNIB, khoảng mười một ngàn bốn trăm biểu ghi của NLB và khoảng năm ngàn tám trăm của Cablire. Các tổ chức còn lại có ít hơn một ngàn biểu ghi trên CSDL, nhiều nơi khác thì có ít hơn một trăm biểu ghi.


Back to Chapter index
10.2.2. Hình thức

Các nhan đề liệt kê trong CSDL nhiều nhất là hình thức truyền thống dưới dạng nổi và tài liệu nói từ các nhà xuất bản có tổ chức phục vụ người khiếm thị. Số lớn nhất là tài liệu chữ Braille, hơn bốn mươi ngàn biểu ghi. Cũng có hơn một ngàn biểu ghi của tài liệu Moon và các dạng nổi khác. Tài liệu nói được chia thành băng cassette, có hai hay bốn track (hơn hai mươi bốn ngàn biểu ghi) và sách nói, có 6 track và đòi hỏi có thiết bị nghe đọc đặc biệt (hơn mười một ngàn biểu ghi). Còn nữa, có khoảng năm trăm biểu ghi tài liệu chữ lớn và khoảng bảy mươi biểu ghi văn bản điện tử. Dịch vụ sách nói kỹ thuật số mới từ RNIB dự định sẽ ra đời vào ngày 22 tháng 4 năm 2002 và biểu ghi cho các nhan đề dạng đó sẽ xuất hiện trên NUCAF kể từ say ngày đó.


Back to Chapter index
10.2.3. Tài liệu ngoại lệ

Đó là một số tài liệu không được liệt kê trong NUCAF. Hiện nay, NUCAF không chứa tài liệu nói và cỡ lớn, vốn tài liệu thư viện công cộng của tài liệu nói và cỡ lớn, hay báo tạp chí nói địa phương. Khác với tài liệu truy cập ở RNIB, nó không có văn bản điện tử.


Back to Chapter index
10.2.4. Dạng tài liệu

Tài liệu liệt kê trên NUCAF rất đa dạng. Về tiểu thuyết có nhan đề cổ điển lẫn hiện đại, kể cả tài liệu cho từng nhóm đi tượng, cho cả người lớn và trẻ em. Tài liệu phi tiểu thuyết từ sách dạy nấu ăn đến cẩm nang máy tính; kể cả nhan đề học thuật chuyên ngành, tài liệu ở ngôn ngữ khác và sách nhạc Braille. Còn có các tài liệu không thường có mặt trong mục lục của thư viện (ví dụ, tờ rời hướng dẫn sử dụng máy giặt).


Back to Chapter index
10.3.1. Truy cập NUCAF

Hiện NUCAF được lưu trên CSDL của RNIB; vì những giới hạn của hệ thống mà nó không truy cập trực tiếp được, Tuy nhiên, hồ sơ của NUCAF hiện sẵn sàng trên CSDL UnityWeb do Talis và CSDL V3.Web (trước đây là V.3 Online) nhằm phục vụ mượn liên thư viện. Truy cập UnityWeb và V3.Web thường là chỉ qua bộ phận mượn liên thư viện của các thư viện. Các cán bộ thư viện dựa vào các bộ phận nơi họ cần tư vấn cho những người sử dụng trực tiếp – ví dụ, bàn thông tin, bàn lưu hành, khu vực thiếu nhi, thư viện chi nhánh, dịch vụ lưu động và phân phối tài liệu về nhà dân, và dịch vụ thư viện trường học yêu cầu bộ phận mượn liên thư viện cung cấp thông tin tư liệu chi tiết


Back to Chapter index
10.3.2. Truy cập qua UnityWeb

CSDL UnityWeb (www.unityweb.org) ở dưới dạng mục lục liên hợp, CSDL thư mục Quốc gia Anh và CSDL của các bộ sưu tập chính của Thư viện Anh. Mục lục liên hợp có nhiều thư viện cộng cộng ở Vương quốc Anh và Ireland, Trung tâm cung cấp tài liệu thư viện của Anh, và vài trường đại học và thư viện chuyên ngành, và NUCAF

 

Người đăng ký có thể truy cập Unityweb từ bất kỳ máy tính đơn nào có trình duyệt Web nối Internet. Nó được cập nhật thường xuyên. Các loại tra cứu theo tên tác giả, nhan đề, chủ đề, ngày tháng, số (ví dụ, ISBN, ISSN), hình thức, ngôn ngữ, và địa điểm lưu giữ. Hình thức của tài liệu có thể được ghi cụ thể trong lúc tìm kiếm gồm có:

  • Sách cỡ lớn
  • Tài liệu nói
  • Braille NUCAF
  • Sách Nói của NUCAF
  • Băng cassette của NUCAF
  • Moon của NUCAF
  • Tài liệu in của NUCAF (ví dụ, in chữ lớn)

Sử dụng các chức năng tìm kiếm nâng cao, kết quả tra cứu có thể được chọn lọc tốt hơn. Kết quả có thể được lưu và phối hợp với nhau. Ví dụ, tài liệu có thể truy cập bằng các cách tìm sau:

  • Tài liệu nói và Casstte của NUCAF
  • Tài liệu nói và Casstte của NUCAF và Braille của NUCAF
  • Chữ lớn và tài liệu in của NUCAF

 


Back to Chapter index
10.3.3. Truy cập qua V3.Web

V3.Web (www.v3web.com) là bước kế thừa dạng web của hệ thống mượn liên thư viện V.3 online. CSDL có chứa mục lục liên hợp khu vực của các thành viên của nó (Luân đôn, và khu vực Đông nam, tây Midlans và Nam xứ Wales) và một số hồ sơ của nơi khác nữa, (trong đó có hồ sơ của NUCAF). Vào tháng giêng của năm 2000, tất cả thư viện thành viên truy cập trực tuyến trực tiếp đến CSDL thư mục chính cũng như vào CILLA (Hợp tác lưu giữ tài liệu thư viện ngôn ngữ Indic), tài liệu của NUCAF và tài liệu nhiều kỳ của Thư viện Anh. Hồ sơ của NUCAF được cập nhật theo quý.

 

CSDL có thể tra tìm theo nhiều cách chi tiết như tác giả, nhan đề, từ khoá, và số (như ISBN) và một phép tra cứu có thể được giới hạn trong CSDL NUCAF để đảm bảo nhiều biểu ghi trong phép tra cứu được trình bày. Trong hồ sơ của NUCAF, có thể giới hạn phép tra cứu ở hình thức cụ thể. Hình thức đó là:

-          Tài liệu nói

-          Braille

-          Moon

-          Băng hình

 

Hình thức cũng có thể kết hợp, ví dụ tìm cả hai dạng Braille, và tài liệu nói, và tra tìm có thể chọn cả khu vực và tài liệu của NUCAF. Hiện nay các chỉ mục hình thức không có dạng chữ lớn. Kết quả tra tìm được trình bày trên từng dòng truy xuất riêng, và có đường dẫn liên kết đến biểu ghi trình bày đầy đủ.

 

Yêu cầu bất cứ tài liệu nào có thể trực tiếp đến NLB, và khi yêu cầu mượn liên thư viện tương thích với mã liên thư viện thì tự động biểu ghi đưa vào nơi đưa yêu cầu. V3.Web có thể tạo yêu cầu liên thư viện quản lý hoàn toàn theo quy trình điện tử.

 

NLB truy cập trực tiếp đến V3.Web và quan sát hệ thống hàng ngày để theo dõi yêu cầu gửi đến. Hiện tại thì NLB sau khi nhận yêu cầu sẽ gửi nhan đề yêu cầu trực tiếp đến cơ quan lưu giữ chúng (như RNIB, Calibre,v.v) có thể dự đoán  trước khi nhiệm vụ hợp nhất CSDL của NLB và RNIB hoàn thành và chỉ còn có một CSDL, thì thông tin tư liệu sẽ được chuyển qua V3.Web để có địa chỉ lưu giữ tài liệu cụ thể, tất cả sau đó sẽ được chỉ ra trực tiếp theo con đường truy xuất  điện tử.


Back to Chapter index
10.3.4. Tình trạng tài liệu

Biểu ghi trên CSDL liên quan đến tài liệu được lưu trữ do nhiều tổ chức chuyên nghiệp phi thương mại, và trạng thái sẵn sàng của tài liệu sẽ do các tổ chức đó xác định. Yêu cầu tài liệu được liệt kê trên NUCAF qua thủ tục mượn liên thư viện (Xem chương 11)


Back to Chapter index
10.3.5. Các tệp máy tính được truy xuất

Ngoài các tệp truy xuất hoàn toàn qua Unity và V.3Web, có hai hồ sơ phụ của NUCAF có thể phục vụ từ RNIB. Những hồ sơ này truy xuất theo hình thức mã ASCII để tải về hệ thống. Hồ sơ này cũng có mặt trong CSDL tài liệu gíao khoa cho người khiếm thị (VIDE) phục vụ cho trường học và Hệ thống thư viện trường đại học (ALP) để trao đổi mượn tài liệu học tập ở cổng 16. Dịch vụ thư viện của trường học quan tâm đến việc sử dụng các hồ sơ phụ này sẽ liên hệ với RNIB để biết thêm chi tiết


Back to Chapter index
10.4.1. Mở rộng pham vi hoạt động sang các khu vực chuyên ngành

Vì thiếu việc bổ sung có hệ thống các dữ liệu từ tổ chức khác ngoài bản thân RNIB, sự thiếu hụt xảy ra từ bộ sưu tập của NUCAF. Khi CSDL REVEAL được xây dựng, cơ hội này sẽ đảm bảo lấp được sự thiếu hụt trong CSDL và các dữ liệu của tài liệu hiện không có trên CSDL thì sẽ được thêm vào. Công việc hiện nay (Brazier, Dane và Leeves, 1999) xác định có hơn tám mươi lăm ngàn biểu ghi cần đưa vào CSDL. Một số công việc biên mục hồi cố được tài trợ qua chương trình DCMS. Kết quả của công việc này có thêm tám trăm năm mươi ngàn biểu ghi cho các nhan đề của Cablire lưu trữ. Biểu ghi biên mục cũng được xuất bản cho vốn tài liệu của Dịch vụ Giáo dục Leeds, trường Linden Lodge và những nhan đề NLB bỏ sót không được đưa vào NUCAF, nó được tính là tất cả những nhan đề trên sẽ đưa vào mục lục liên hợp Reveal như một phần của quá trình hoà nhập của NUCAF. Một số kế hoạch biên mục hồi cố sẽ được lên kế hoạch thực hiện


Back to Chapter index
10.4.2. Mở rộng phạm vi hoạt động sang các khu vực thương mại

Bên cạnh việc nâng cao hồ sơ thống nhất của khu vực phi thương mại, về sau Reveal sẽ tiếp tục mở rộng sang dữ liệu sách thương mại của các nhà cung cấp và hệ thống thư viện khu vực nhằm tạo ra Hồ sơ sách xuất bản và hồ sơ tài liệu thư viện cho sách nói và chữ lớn thương mại.


Back to Chapter index
10.4.3. Mở rộng truy cập

CSDL REVEAL sẽ cung cấp hàng loạt các con đường truy cập khác nhau:

a)  thống trên web sẵn sàng cho tất cả mọi người truy cập Internet;

b)  có trên UnityWeb và V3.Web và các CSDL khác thông qua hồ sơ truy xuất;

c)  có trên dạng CD Rom (rất có ích cho dịch vụ thư viện lưu động, dịch vụ phát chuyển tài liệu về nhà, trường học,v.v.)


Back to Chapter index
10.4.4. Khi nào REVEAL sẵn sàng

Việc phát triển NUCAF thành REVEAL hiện là thứ hạng ưu tiên trong kế hoạch của Ban hợp tác nguồn lực của Share The Vision, với nhiều công việc dự định yêu cầu hoàn thành trong 18 tháng. Cac đặc tính kỹ thuật đã được đưa ra và quy trình tìm hệ thống thích hợp như nền chạy CSDL đã được bắt đầu. Nhiều công việc hơn cũng được cần thiết để định ra và thực hiện cơ cấu hỗ trợ quản lý và hình thành quỹ cho dịch vụ; một nghiên cứu được báo cáo vào tháng 3 năm 2002. Hệ thống được hợp đồng sẽ xây dựng bất cứ các yêu cầu bổ sung được yêu cầu và cài đặt hệ thống. Biểu ghi sẽ được truy xuất từ hồ sơ NUCAF hiện nay vào hệ thống mới và hồ sơ này sau đó được tăng thêm nhờ việc bổ sung biểu ghi qua chương trình chuyển đổi hồi cố. Khi việc hoà nhập biểu ghi được hoàn thành, REVEAL sẽ khai trương dịch vụ vo đầu năm 2003; dự án hợp tác sẽ được phát triển cả hồ sơ lưu trữ thư viện và tài liệu xuất bản sẽ được tính vào giai đoạn hai.

 

Để hỗ trợ cộng đồng người khiếm thị việc khám páh nguồn lực sớm như có thể, Ban hợp tác nguồn lực của STV sẽ tài trợ cho việc phát triển Hồ sơ đăng ký bộ sưu tập REVEAL . Ghi nhận chi tiết của bộ sưu tập của các tài liệu truy cập trên nước Anh, điều đó sẽ cho phép người sử dụng định ra vốn tài liệu của các nhan đề theo hình thức, ngôn ngữ và chủ đề cụ thể. Dự tính sẽ thực hiện chương trình này vào mùa xuân năm 2002.


Back to Chapter index
10.4.5. Đặc điểm của Revealweb

Nội dung của Revealweb; cơ sở dữ liệu tài liệu truy cập được

Chính sách chỉ rõ những gì đưa vào và những gì không đưa vào CSDL Revealweb và/ hoặc đăng ký người cung ứng

 

Mô tả Revealweb

Revealweb là mục lục trên web tập trung thông tin nhan đề tài liệu được xuất bản ở dạng ở dạng truy cập được của nhiều tổ chức khác nhau.

 

Revealweb sẽ :

- Tìm sách dạng Braille, moon, băng sách, sách nói số hóa, đồ thị nổi và chữ lớn.

- Tìm nhan đề hiện đang được xuất bản ở dạng thay thế để tránh trùng lắp

- Tìm nơi xuất bản, cho mượn và bán các tài liệu dạng thay thế

- Là trung tâm đăng ký bản quyền

 

Revealweb sẽ không:

- Sắp xếp nguồn lực hơn là cung cấp thông tin liên lạc

- Chịu trách nhiệm về sự hiện hữu của tài liệu

- Chịu trách nhiệm về nội dung và chất lượng của nguồn lực

- Chịu trách nhiệm về chất lượng dịch vụ của các nhà cung ứng

- Quảng bá hay chứng thực chất lượng sản phẩm

 

Đối tượng

Revealweb nhằm để phục vụ  người khiếm thị và những người có liên quan đến họ.

Các loại hình dữ liệu được chấp nhận

Loại hình truy cập được

 

Nguồn lực phải tồn tại ở một hay nhiều dạng truy cập được -

 

Braille

Sử dụng sự kết hợp 6 chấm nổi để hình thành các chữ và số. Một người khiếm thị có thể dịch giải những chấm này khi di chuyển các ngón tay dọc theo hàng chữ nổi.

Có hai cấp độ chữ Braille. Cấp độ 1 là từng ký hiệu Braille là một ký tự hay dấu chấm. Braille cấp 2 có ký hiệu đặc biệt thay thế cho chữ, giúp đọc và viết nhanh hơn và giảm bớt lượng giấy cần dùng .

 

Nhạc Braille

Cũng dựa trên 6 chấm theo chữ Braille truyền thống nhưng có thêm các ký hiệu khác cho nốt nhạc, phím, thời gian và nhịp điệu 

 

Moon

Mã chữ nổi đơn giản của hình dáng con chữ bình thường. Ký tự đơn giản Moon dễ học hơn chữ Braille và giúp những người già tiếp tục tự đọc một mình được nếu mặt kém thị lực đi

 

Braille và in

Văn bản chữ Braille và chữ in đựơc cung cấp. Thỉnh thoảng in chen lẫn xen kẽ vào nhau.

 

Moon và in

Văn bản chữ Moon và chữ in đựơc cung cấp. Thỉnh thoảng in chen lẫn xen kẽ vào nhau.

Biểu và bản đồ nổi

Những biểu đồ này photocopy hay in trên giấy “phồng “ ứng nhiệt. Khi giấy được đưa qua máy “làm hình ảnh nổi lên” các đường đen hút nhiệt nhanh và phồng lên. Hình ảnh nổi cần lưu trữ cẩn thận để đảm bảo bề mặt nổi không bị hư hỏng hay bị làm xệp xuống. Chúng có thể được dán nhãn và chú thích bằng chữ Braille hay các loại chữ nổi khác. Mô tả băng nói cũng rất hữu ích để hỗ trợ cho biểu đồm bản đồ và hình nổi.

 

Băng cassettes 2 rãnh

Thường do tác giả hay các nghệ sĩ đọc thu vào băng cassette.

 

Băng cassettes 4 rãnh

Thường do tác giả hay các nghệ sĩ đọc thu vào băng cassette. Dùng thiết bị đọc đặc biệt.

 

Sách nói 8 rãnh

RNIB dùng cassette 8 rãnh cần có thiết bị thu và đọc đặc biệt. Vui lòng xem định nghĩa hình thức DAISY (DTB) format cho loại sách nói kỹ thuật số.

 

Đĩa sách nói

Sách nói xuất bản trên CD có thể nghe bằng máy hát CD thông thường.

 

Hình thức DAISY (DTB)

Hệ thống thông tin truy cập kỹ thuật số cho phép định vị các phần của bài đọc từ chương hay phần. Trong khi bạn có thể dùng đầu đọc DAISY để hát CD bình thường nhưng không thể dùng máy hát CD bình thường để đọc đĩa DAISY. Cũng có thể nghe bằng máy tính nhưng phải có phần mềm đọc đặc biệt.

 

Tệp văn bản điện tử

Đây là những tệp tin dạng điện tử có thể tải bằng máy tính. Thường chúng có thể đọc bằng phần mềm xử lý văn bản

 

Tệp nhạc Braille điện tử

Đây là những tệp tin dạng điện tử có thể tải bằng máy tính. Để có thể đọc được những tệp tin này, máy tính phải có phần mềm dịch nhạc Braille.

 

Chữ Braille điện tử

Đây là những tệp tin dạng điện tử có thể tải bằng máy tính. Để có thể đọc được những tệp tin này, máy tính phải có phần mềm chuyển chữ Braille.

 

Chữ lớn

Tài liệu in cỡ chữ lớn hơn bình thường. Từ 14 ppt. trở lên. Cỡ từ 18 ppt trở lên được coi là cỡ chữ đại.

 

Băng hình có thuyết minh hình ảnh

Có thể hát băng máy hát video bình thường và có lời thuyết minh cho hình ảnh diễn ra trên phim. Những lời thuyết minh làm tăng thêm phần diễn xuất cho diễn viên.

Các hình thức tài liệu truy cập được sẽ được đánh giá khi chúng được tạo ra.

Tài liệu in thông thường không đưa vào CSDL Revealweb. Tuy nhiên đăng ký dịch vụ sẽ có luôn liên kết với vốn tài liệu hữu ích ở dạng in thông thường khi có thể.

 

Tập tin duy nhất và bản gốc

Tập tin duy nhất và bản gốc được xác định cùng với các chi tiết làm thế nào có những bản bổ sung ở hình thức được thích dùng.

 

Vấn đề chủ đề

Tất cả mọi chủ đề đều được đưa vào. Chỉ có nguồn lực và tài liệu chứa thông tin có hại đến bản chất của luật pháp thì sẽ bị loại trừ. Nội dung được thông báo trong biểu ghi biên mục.

 

Loại tài liệu được chấp nhận

Tài liệu có thể được xét về khoảng thời gian tồn tại nhà đóng góp sẽ quyết định về chuyển biểu ghi hay không vào Revealweb. Các nhà đóng góp cũng nhận trách nhiệm về tính hiện hữu của tài liệu theo cam kết của hợp đồng dịch vụ nhà đóng góp biểu ghi và Revealweb.

 

Nguồn thông tin được chấp nhận

Thông tin từ nguồn của trường đại học, chính phủ, kinh doanh, thương mại và công nghiệp, tư nhân hay nhà nước đều được chấp nhận miễn là chúng đáp ứng tính truy cập được và đảm bảo các tiêu chí đánh giá và có độ bền vững.

 

Mức độ khó có thể chấp nhận được

Nội dung nguồn lực phải đảm bảo có tất cả mức độ khó mà nhiều người có thể tìm được tài liệu ở tất cả cấp độ họ có thể đọc được.

 

Quảng cáo

Người đăng ký sẽ không kèm theo nhà cung ứng dịch vụ công nghệ thông tin hỗ trợ vì nó có thể được hiểu thành quảng cáo cho sản phẩm.

 

Khả năng

Độ cập nhật

Nhà đóng góp sẽ chỉ cung cấp thông tin về tài liệu cho độc giả. Tài liệu hiện đang chuẩn bị xuất bản cũng có thể đưa vào. Nhưng những tài liệu không có thì không được đưa vào.

 

Công bố nơi lưu trữ

Những tài liệu không có thông tin địa điểm trực tiếp kèm theo, ví dụ tài liệu của các nhà xuất bản được giữ tại các thư viện công cộng, địa điểm của tài liệu phải được khai báo những nơi có chúng như các địa điểm thư viện địa phương. (được xét đến khi có ý kiến của các cung ứng kinh doanh)

 

Phí

Nguồn lực kinh doanh hay có thu phí sẽ được xem xét nhưng thông tin giá cả còn phải được thông báo trong phiếu đăng ký cho khách hàng biết.

 

Đăng ký

Người sử dụng đăng ký tài liệu yêu cầu được xem xét tài liệu trước khi sử dụng sẽ được xét đến nhưng thông tin đăng ký thích hợp phải được cho khách hàng biết trong phiếu đăng ký.

 

Phạm vi

Tài liệu nếu truy cập được ở nước ngòai sẽ được đưa vào. Phiếu đăng ký phải cho biết thông tin về các điều kiện truy cập.

 

Ngôn ngữ

Tài liệu ở bất cứu ngôn ngữ nào ngoài tiếng Anh ra.

 

Liên kết các CDSL khác

CSDL Revealweb cũng tương thích giao thức Z39.50 và vì thế có thể tra cứu qua dịch vụ trên web theo chuẩn  Z39.50.

 

Bản quyền

Revealweb là cơ quan đăng ký bản quyền chính thức và sẽ thu âm tài liệu dưới các điều khoản của giấy phép CLA.

Trách nhiệm của nhà sản xuất là thông báo các tài liệu chuyển dạng trên CSDL Revealweb.

 

Phạm vi của Revealweb sẽ được đánh giá hàng năm theo

- Nhóm Hợp tác quản lý

- Nhóm Hợp tác quản lý Revealweb

Tháng 2 năm 2004

 

Tiêu chuẩn Revealweb

Trang web Revealweb được xây dựng theo hướng dẫn khởi xướng trang web truy cập được của mạng toàn cầu (W3C Web Accessibility Initiative (WAI) guidelines).

CSDL Revealweb dùng chuẩn biên mục theo  khổ mẫu đọc máy MARC21 bibliographic standard cho phép xác định đâu là tài liệu chuyển dạng.

CSDL Revealweb cũng tương thích với chuẩn giao thức Z39.50 và vì thế có thể  tìm qua các dịch vụ trên web hợp chuẩn (Z39.50 standard).

 

Quản lý Revealweb

Nhà quản lý Revealweb

Nhà quản lý Revealweb Manager hợp tác điều hành  Revealweb, giám sát việc sử dụng và phân phối dịch vụ và theo dõi các xu hướng phát triển mới. Nhà quản lý báo cáo trực tiếp cho Nhóm hợp tác quản lý.

 

Nhóm hợp tác quản lý

Nhóm hợp tác quản lý gồm các thành viên của NLB và  RNIB và đại diện của Ban nguồn lực, đại diện cho các nhà đóng góp để đảm bảo tính hiệu quả của Revealweb.

Ban tư vấn chính sách Revealweb

Ban tư vấn chính sách Revealweb chịu trách nhiệm về xu hướng phát triển trong tương lai của Revealweb. Ban này họp mặt hai lần trong năm và có cả đại diện của các nhà đóng góp và khách hàng.

 

Hỗ trợ và tài trợ

Revealweb sẽ cần tài trợ để giúp điều hành dịch vụ. Nếu bạn có quan tâm đến đầu tư cho Revealweb xin vui lòng liên hệ với nhà quản lý Revealweb.

Cám ơn tất cả các nhà tài trợ, hỗ trợ, cung ứng đã làm cho Revealweb trở thành hiện thực, và cảm ơn đến tất cả các tổ chức đóng góp dữ liệu vào dịch vụ.

 

Revealweb được tài trợ bởi:

- Bộ Văn hóa, Thông tin và Thể thao (DCMS).

- Nguồn lực, hội đồng bảo tàng, thư viện và lưu trữ.

- Chương hợp tác và thành viên của thư viện Anh quốc.

- Quỹ Lloyds TSB.

- Quỹ Ellerman.

- Thư viện quốc gia cho người mù (NLB).

- Viện hoàng gia Anh nghiên cứu người mù (RNIB).

 

Revealweb cũng được hỗ trợ bởi:

- Share the Vision (STV).

- Văn phòng Vương quốc Anh phụ trách về mạng lưới thư viện (UKOLN).

 

Revealweb cũng cảm ơn những đồng sự gắn bó với dự án:

- Juliet Leeves, cố vấn kỹ thuật biên mục.

- Ann Chapman, cố vấn dữ liệu biên mục.

- Rik Shepherd, cố vấn truy cập web.

- Geac Ltd, mục lục trên web và hệ thống thư viện.

http://www.revealweb.org.uk/about/faq.htm#content


Back to Chapter index
10.5. Tài liệu tham khảo

Brazier, Helen, Dnae, Karen và Leeves, Juliet.(1999). Dự án chuyển đổi hồi cố NUCAF, giai đoạn 1- Điều tra. Báo cáo gửi Ban hợp tác LIC/ STV giai đoạn 1

 

Chapman, Ann(1999). Dự án 1: xây dựng và phát triển mục lục liên hợp quốc gia cho tài liệu chuyển dạng. Phần A: Vai trò tương lai của NUCAF và đặc tính kỹ thuật của yêu cầu siêu dữ liệu. Báo cáo gửi Ban hợp tác LIC/ STV của Dự án 1

Cả hai báo cáo này hiện có trên website của UKOLN tại địa chỉ www.ukoln.ac.uk

 

Chapman, Ann (2000) Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia nguồn lực tài liệu chuyển dạng: nghiên cứu tính khả thi

Báo cáo cho chương trình hợp tác và phối hợp Thư viện Anh từ Ban điều hành phát triển Reveal của STV


Back to Chapter index
 Thư viện Khoa Học Tổng Hợp thành phố Hồ Chí Minh