Mục đích của cẩm nang này là hướng dẫn các nhà quản lý cũng như nhân viên thư viện biết cách thực hiện dịch vụ thư viện thông tin cho người mù và khiếm thị. Nhằm vào việc hướng dẫn đánh giá nhu cầu, xây dựng chính sách và thực hành tốt trong thư viện và làm nguồn thông tin chính để tư vấn và định hướng các hình thức, hỗ trợ và dịch vụ có ở Vương quốc Anh.

Từ lâu nhiệm vụ của thư viện công cộng đã được xác định là phục vụ cho tất cả mọi người ai cần đến nó, theo các khoản mục mà Đạo luật Thư viện công cộng và bảo tàng năm 1964 và phần 163(2) của Đạo luật chính quyền địa phương (Xcốt-len) năm 1973. Ở khu vực trường đại học, cũng đang dần phát triển nhận thức về tất cả nhu cầu của sinh viên và nhân viên, bao gồm cả đối tượng người khuyết tật. Sự nhận biết này dựa vào nhận thức là như tất cả mọi công dân đóng thuế, người khiếm thị phải có quyền như nhau bình đẳng sử dụng thư viện công cộng được hoạt động bằng ngân sách nhà nước. Trong những năm gần đây, các thư viện càng nhận thức rõ hơn về trách nhiệm đáp ứng nhu cầu của mọi đối tượng khách hàng như là một vấn đề trong việc thực hành quản lý tốt.

Quyền lợi của người khiếm thị và khuyết tật khác hiện nay đã được làm rõ trên luật pháp, thông qua DDA 1995, đặc biệt là phần Dịch vụ và sản phẩm đã có hiệu lực từ năm 1999, và Đạo luật khuyết tật và nhu cầu giáo dục đặc biệt  2001. Dưới những điều khoản luật pháp này, mọi nhà cung cấp dịch vụ có trách nhiệm không được từ chối dịch vụ, không phục vụ kém chất lượng và không hạ thấp chất lượng hơn đối với dịch vụ cho người khuyết tật. Họ phải có những bước đi hợp lý để thay đổi chính sách, thực hành, quy trình những cái mà gây khó khăn cản trở hay làm cho người khuyết tật không thể sử dụng dịch vụ của họ được.

Trong khi nhiều dịch vụ thư viện từng bước cải thiện phục vụ người khiếm thị, vẫn còn nhiều điều thiếu sót đáng kể trong việc đạt được sự bình đẳng truy cập. Một vài trong số những thiếu sót đó bắt đầu từ nhu cầu tài liệu ở nhiều dạng khác nhau để thay thế tài liệu in thông thường, và nhiều thư viện công cộng gần như tự giới hạn mình trong khuôn khổ vốn tài liệu chữ lớn và băng tài liệu thông thường của các nhà kinh doanh băng sách. Đối với các tài liệu khác, các cơ quan từ thiện quốc gia trở thành những nhà cung ứng dịch vụ, và điều này đã đẫn đến các dịch vụ cho người khiếm thị rải rác và tách biệt nhau. Người mù thường không thể, cũng giống các độc giả khác, sử dụng thư viện địa phương như là nơi để có hoặc có thể muốn các tài liệu chỗ đó đáp ứng hết được mọi nhu cầu của họ. Khu vực đại học cũng thế, khảo sát dự án REVIEL (Brophy và Craven, 1999) xác định có nhiều thay đổi trong cấp độ dịch vụ và nhu cầu để cải thiện xa hơn.

Dịch vụ ở khu vực tình nguyện thường có những dịch vụ đăng ký vì phải trả phí cho việc chuyển dạng tài liệu. Điều này có nghĩa là nhiều độc giả phải trả cho dịch vụ của họ, trừ phi các lãnh đạo địa phương và thư viện đại học có dành một phần kinh phí cho các khoản này. Hậu quả là, nhiều lãnh đạo thư viện công cộng bị đánh giá là không theo các điều khỏan mà DDA yêu cầu là phục vụ cho mọi người một cách công bằng.

Người khiếm thị không phải là một nhóm đồng nhất về nhu cầu, vì vậy mà thư viện phải có trách nhiệm đánh giá nhu cầu theo xu hướng phát triển của mật độ phân bố dân cư. Số liệu quốc gia có thể là một điểm dựa và ngòai ra cần có số liệu của địa phương, vì vậy mà trong cẩm nang này có phần trình bày về số liệu phân bố dân cư.

Các chương khác cho thông tin tổng quát có thể được sử dụng để tập huấn nâng cao nhận thức và tập huấn nhân viên, về nguyên nhân gây ra bệnh khiếm thị và ảnh hưởng của các chứng tật đến việc đọc của cá nhân, nhiều thông tin thực hành về hình thức tài liệu, nhà cung ứng, công nghệ hỗ trợ thích hợp.

Nguyên tắc chủ đạo trong cẩm nang này là thông tin nhu cầu hợp tác hợp lý để phục vụ đối tượng khách hàng này thông qua các dịch vụ thư viện hòa nhập. Kết quả là, các chương nói về quản lý mục lục hay hệ thống mượn liên thư viện dựa vào tiền đề này ở chừng mực có thể thực hiện được.

Cẩm nang không có ý định trở thành tập thiết kế từng bước hành động cho công tác này, mà cần nhận ra nhu cầu địa phương và cơ cấu sẽ tạo ra nhiều phần khác nhau trong công tác phục vụ. Cẩm nang chỉ ra những thành tố chính như việc cung ứng dịch vụ và theo đúng Hướng dẫn hoạt động của quốc gia do Tổ chức Share the Vision và Hội thư viện biên soạn. Bảng tóm tắt các đề nghị này được trình bày ở Phụ lục A2

Brophy, Peter and Craven, Jenny. (1999). Thư viện tích hợp truy cập được; mô hình phát triển dịch vụ trong thế kỷ 21.  Báo cáo tổng kết về dự án REVIEL (Nguồn lực thư viện điện tử cho người khiếm thị). Báo cáo nghiên cứu và cải thiện dịch vụ thư viện Anh quốc số 168. Manchester: Trung tậm nghiên cứu Quản lý thông tin và thư viện, Đại học Thủ đô Manchester.

Anh quốc. Đạo luật. (1995). Đạo luật chống phân biệt đối xử 1995. Chương 50. London: HMSO.

Anh quốc. Đạo luật. (1973). Đạo luật chính quyền địa phương (Xcốt-len) 1973. Chương 65. London: HMSO.

Anh quốc. Đạo luật. (1964). Đạo luật Bảo tàng và thư viện công cộng 1964. Chương 75. London: HMSO.

Anh quốc. Đạo luật. (2001). Đạo luật khuyết tật và nhu cầu giáo dục đặc biệt 2001. Chương 10. London: Stationery Office.

Machell, Jean. (1996). Dịch vụ thông tin và thư viện cho người khiếm thị: hướng dẫn của quốc gia. Tổ chức Share the Vision / Hội thư viện. London: LA Publishing.

Đạo luật chống phân biệt đối xử với người khuyết tật 1995 (DDA) thông cáo sẽ bị coi là vi phạm luật pháp nếu có bất cứ hành vi nào phân biệt đối xử với người khuyết tật tại nơi làm việc hay khi sử dụng các dịch vụ, trụ sở trang thiết bị, cho dù đó là đồ xài miễn phí hay phải mất tiền. Đạo luật người khuyết tật và nhu cầu Giáo dục đặc biệt (SEND) 2001 bãi bỏ các hình thức giáo dục loại trừ trước đó và áp dụng liên quan chặt chẽ đến các điều khoản về trụ sở trang thiết bị và dịch vụ được nêu trong DDA. Thêm vào đó, nó đặt  ra nhiệm vụ cho các tổ chức giáo dục phải đáp ứng nhu cầu của sinh viên khuyết tật, có nghĩa là thậm chí nếu có một tổ chức nào không có sinh viên khuyết tật, họ phải có kế họach chuẩn bị dịch vụ để có thể sẵn sàng phục vụ khi có yêu cầu.

D.D.A có bốn phần chính:

Kiến thức y học được dùng để xác định về khuyết tật, nhưng cần có những nhận định thêm về các ảnh hưởng kinh tế và xã hội đối với cơ hội trong cuộc sống của cá nhân. Một người khuyết tật được định nghĩa là “một người mà có khuyết tật về thể chất, tinh thần, giác quan mà có những tác động xấu dai dẳng đến khả năng thực hiện các hoạt động sinh hoạt hàng ngày…”

Từ năm 1996 mỗi nhà cung ứng dịch vụ phải có nhiệm vụ: không được từ chối phục vụ, không được cung cấp dịch vụ cho người khiếm thị kém hơn so với bình thường. Đến 1 tây tháng 10 năm 1999 (đối với các tổ chức giáo dục thì hạn cuối là 1 tây tháng 9 năm 2002)họ phải từng bước điều chỉnh để thay đổi thực hành, chính sách và thủ tục quy trình gây khó khăn hay làm người khuyết tật không sử dụng được. Phải từng bước trang bị các công cụ phương tiện phụ trợ để giúp người khuyết tật dễ dàng hơn khi sử dụng các dịch vụ, và nơi nào có trở ngại thì phải từng bước tìm cách tháo bỏ và thay thế.

Ban đầu có một số dịch vụ ngoại lệ (tuyển dụng thì chưa bao giờ bị loại trừ) nhưng dần dần sẽ bị giảm bớt đi. Đáng kể là các thư viện cung cấp các trang thiết bị phụ trợ, các nhà thiết kế và nhà sản xuất hiện nay được miễn khỏi DDA như luật pháp Châu Âu ngăn cản bất cứ các hạn chế về thương mại tự do, kể cả việc hạn chế sản xuất ở một số nước. Cách duy nhất để khắc phục là phải thông qua quyết định của Châu Âu. Không có sự duyệt qua, sự thiếu chuẩn của các trang thiết bị hỗ trợ sẽ tiếp tục bị coi là gây khó khăn cho người khiếm thị và các người khuyết tật khác.

Thuật ngữ hợp lý được dùng rộng rãi trong Đạo luật SEND và DDA. ‘Quy định thực hành. Quyền truy cập” trang thiết bị, hàng hóa, dịch vụ và cơ sở lý luận (DfEE, 1999) cho một số ví dụ về các trường hợp điều chỉnh nên được các nhà cung ứng hay người sử dụng lao động phải xem xét đến, như trong ‘Đánh giá ảnh hưởng thường lệ’ (DfEE, 1999) cũng như nhận định các điều chỉnh mà coi là hợp lý, cân nhắc với chi phí thực hiện các điều chỉnh này.

Nhà cung ứng cũng phải cung cấp thiết bị hoặc giúp đỡ để có thể hay làm dễ dàng hơn cho người khuyết tật sử dụng các dịch vụ.

Bất cứ các trở ngại, các bước cản nào gây khó khăn hay làm cho người khuyết tật không thể sử dụng dịch vụ cần phải được tháo bỏ hay tìm cách thay thế cho đến hạn cuối là vào năm 2004 (2005 đối với các tổ chức giáo dục).

Vì khiếm thị thường là loại khuyết tật dài hạn, nên bất cứ ai không thể đọc được chữ in thậm chí khi đeo kính điều chỉnh, đều là người khiếm thị theo định nghĩa về thuật ngữ người khuyết tật mà Đạo luật đề cập đến. Bất cứ một ai đã bị khiếm thị trước đó, đã qua phẫu thuật điều trị thì vẫn còn ở diện hưởng các chế độ mà luật pháp đã ban hành.

Bất cứ thư viện nào chưa có đủ các điều kiện truy cập vật lý cho người khiếm thị và khuyết tật bây giờ phải chuẩn bị điều chỉnh thay thế. Một thư viện có cửa quay, gây phiền phức cho người kém thị lực hay cả người đi xe lăn, sẽ bị coi là phạm luật nếu không chịu điều chỉnh.

Trách nhiệm không được từ chối phục vụ, không được phục vụ kém chất lượng hay cung cấp các dịch vụ bị coi là tệ, phải được được phản ảnh vào hoạt động của thư viện dành cho người khiếm thị. Thông tin về dịch vụ và vốn tài liệu phải được cung cấp ở dạng thích hợp. Người khiếm thị phải được sử dụng mục lục như người bình thường. Mục lục dạng chữ lớn và trình bày phản màu làm rõ lên, hay ở dạng phát âm, bình thường sẽ là đầy đủ để thể hiện được các ràng buộc của D.D.A, nhưng một trạm có đầu xuất bản là chữ nổi thì ưa chuộng hơn, để đáp ứng nhu cầu của người vừa mù vừa điếc.

Bất cứ dịch vụ nào tính phí thì cũng tính phí đối với người khiếm thị theo ngữ cảnh như các dịch vụ đó tính tiền các độc giả khác. Một số chuyên gia cho là điều này có nghĩa là giá thành tính in một tờ khổ A3 để photo phóng lớn vốn dĩ là thích hợp cho người khiếm thị, thì cũng không nên tính khác giá với thông tin in trên giấy khổ A4.

Nếu có bất cứ khó khăn hay không thể đối với người khiếm thị trong các vấn đề trên thì chúng phải được thay đổi. Đề nghị một giấy phép lái xe làm bằng chứng nhận dạng và không cho phép dùng bất cứ vật chứng nào khác là điều đòi hỏi vô lý. Đòi hỏi người mù ký vào mẫu đăng ký cũng sẽ bị coi là không hợp lý. Ngược lại, thư viện trường đại học thường từ chối chấp nhận gia hạn thẻ hay yêu cầu làm thẻ qua email thì nên có chính sách cho người mù làm cho những chuyện đó có cách thay thế để mọi chuyện họ đều có thể truy cập được.

Vốn tài liệu là yếu tố quan trọng trong dịch vụ của thư viện, nhưng tài liệu ở dạng thay thế thì có rất ít. Vì thế cần thiết để cho nhân viên biết là các thư viện chuyên cung cấp tài liệu cho người khiếm thị, và biết về REVEAL- mục lục liên hợp quốc gia về tài liệu thay thế. Bất cứ sự chuyển dạng tài liệu in ấn nào cho người khiếm thị đều nên dựa vào các thỏa thuận hay giấy phép được dùng riêng trong thư viện công cộng hay các tổ chức trường học (xem 6.8).

Vì bản chất của người khiếm thị khác nhau rất nhiều nên các thư viện phải có nhiều loại thiết bị phụ trợ khác nhau. Nếu do phạm vi và kinh phí, thì cũng phải nghĩ đến việc tuân theo luật một cách hợp lý, họ phải cung cấp các trang thiết bị từ phương tiện hỗ trợ nhược thị cũng như các phương tiện phức tạp hơn như máy CCTV hay máy photocopy phóng lớn tài liệu gốc, máy quét chuyển thành giọng đọc hay chữ Braille, máy trạm truy cập có giọng phát âm hay máy in chữ Braille.

Nếu không thể tháo bỏ các rào cản vật lý mà chúng làm ngăn cản người khiếm thị đến thư viện sử dụng các dịch vụ (ví dụ, các điều chỉnh về xây dựng bị từ chối) thư viện phải thay thế dịch vụ tại chỗ bằng dịch vụ phân phối nhưng không được kém chất lượng hơn. Nếu thư viện công cộng chuyển phát dịch vụ đến nhà người khiếm thị, người đọc phải có thể truy cập mục lục và các thông tin khác về dịch vụ thư viện như thể là họ đang ngồi tại thư viện.

Vì có nhiều ứng dụng công nghệ hỗ trợ và phương tiện phụ trợ có thể có, có thể dễ nhận ra rằng thậm chí một thư viện nhỏ nhất cũng có thể có những phương tiện như máy quét hay phát âm, mặc dù máy in chữ Braille so với với chi phí của các phương tiện và dịch vụ khác nhìn chung có thể là có giá thành cao không hợp lý. Vì thế rất tế nhị để dịch vụ thư viện kiểm tra lại chi phí của tất cả những điều chỉnh cần thiết như tỷ lệ phần trăm cân đối ngân sách từ bây giờ đến năm 2004. Chừng nào chi phí không còn là nguyên nhân chính để gây ra các khoản cắt giảm chi tiêu về chất lượng hoạt động của thư viện dành cho độc giả, thì việc mà các thư viện không trang bị các phương tiện hỗ trợ thỏa mãn nhu cầu sử dụng của khách hàng thì có thể sẽ bị coi là vi phạm các yêu cầu theo DDA quy định.

Từ khi có đạo luật SENDS, các thư viện duy nhất là nơi được loại ra khỏi, họ chỉ chịu chi phối riêng bởi DDA. Tuy nhiên, nếu họ trưng bày hay triển lãm mở ra công cộng, cho dù họ có thu hay miễn phí, thì cũng phải tuân theo Phần III và cung cấp thông tin ở dạng thay thế được, cũng như đảm bảo đến năm 2004 là các người khuyết tật không bị từ chối sử dụng. Việc loại trừ các nhà thiết kế hay sản xuất các sản phẩm thiết bị có nghĩa là thư viện phải cẩn thận chỉ ra bất cứ trang thiết bị hay nội thất nào họ mua phải đáp ứng các tiêu chuẩn cần có (xem Chương 12 và 13) để đảm bảo người khiếm thị có thể sử dụng dịch vụ của họ.

Chính phủ hiện nay thiết lập Ủy ban Bảo vệ người tàn tật, để có bảng hướng dẫn về cách triển khai Đạo luật. Ủy ban này đã phát hành Bộ quy định thực hành mới (2002). (Xem mục 6.2.6).

BS 8300. (2001). Thiết kế tòa nhà thư viện đáp ứng nhu cầu sử dụng của người khuyết tật. Viện tiêu chuẩn chuẩn Anh quốc. (Chính phủ đã chỉ ra những tiêu chuẩn này được đưa vào phiên bản lần sắp tới của Quy định xây dựng, Phần M.)

Bộ Giáo dục và Việc làm. (1999). Danh bạ Disability Directory for LEA awards officers. In lần 2. SKILL. Có trên www.dfee.gov.uk/disdir

Bộ Giáo dục và Việc làm. (1996). Đạo luật chống phân bệit đối xử  1995: quy tắc thực hành để giảm những phân biệt hành xử đối với người tàn tật. London: HMSO.

Bộ Giáo dục và Việc làm. (1999). Đạo luật chống phân bệit đối xử 1995. Các dịch vụ, trang thiết bị và sản phẩm truy cập được. Đánh gải các ảnh hưởng của những quy định. London: Stationery Office.

Bộ Giáo dục và Việc làm. (1999). Đạo luật chống phân biệt đối xử  1995. Code of practice. Quyền truy cập: sản phẩm, trang thiết bị, dịch vụ và các nguyên lý. London: Stationery Office.

Bộ Môi trường, Giao thông và Khu vực. (1999). The Quy định xây dựng 1991. Phê chuẩn tài liệu phần M: sử dụng và trụ sở của người khuyết tật.
London: Stationery Office.

Bộ An ninh xã hội . (1996). Hướng dẫn xử lý các vấn đề xác định các vấn đề về người khuyết tật. London: HMSO.

Ủy ban bảo vệ người khuyết tật . (2002). Quy t8ác thực hành liên quan đến thực hiện Phần lll của DDA 2004. London: Stationery Office.
Có thể tìm thấy trên trang web: www.drc-gb.org/drc/informationandlegislation/page331a.asp

Anh quốc. Đạo luật. (1995). Đạo luật chống Phân biệt đối xử. London: HMSO.

Anh quốc. Đạo luật. (2001). Đạo luật người khuyết tật và nhu cầu giáo dục đặc biệt 2001. London: Stationery Office.

RNIB. (1997). Hướng dẫn in chữ rõ. London: RNIB.

Thuật ngữ khiếm thị được sử dụng để mô tả tình trạng bệnh lý thị lực không thể điều chỉnh bằng kính thuốc hay phẫu thuật. Nó bao gồm những người chỉ có thị lực một phần và những người bị mù hoàn toàn. Một số người khiếm thị khó nhìn thấy những vật ngay trước mặt nhưng có thể nhìn thấy những vật trên sàn nhà hoặc ở hai bên, một số người khác lại có thể thấy rõ ràng những vật ngay trước mắt nhưng không thể nhìn thấy gì ở hai bên. Một số trường hợp bệnh lý có thể gây thị lực loang lổ từng vùng, một số bệnh lý khác ảnh hưởng đến sự nhận biết màu sắc hoặc khả năng đánh giá khoảng cách. Cũng có một số người mà đối với họ ánh nắng chói chang có thể gây khó nhìn, và một số người khác có thể không nhìn thấy gì cả với ánh sáng yếu.

Có một số nguyên nhân gây khiếm thị, và mỗi nguyên nhân này có ảnh hưởng khác nhau trên khả năng và nhu cầu đọc sách. Nguyên nhân chủ yếu là do tình trạng di truyền, tai nạn, các bệnh lý liên quan đến bậnh tật và tuổi tác như đục thủy tinh thể và thoái hoá hoàng điểm. Ở Anh quốc hiện nay thoái hoá do tuổi già là nguyên nhân gây khiếm thị thường gặp nhất.

Thường được quy cho là bệnh mù do tuổi già – đây là nguyên nhân thường gặp nhất của việc mất khả năng đọc sách báo tại Anh Quốc. Vùng thị lực trung tâm được sử dụng để nhìn chi tiết trong khi việc tập trung vào thị trường ngoại vi thì kém rõ ràng hơn. Kính đeo mắt không thể bù trừ cho thoái hoá hoàng điểm, mặc dù kính lúp có thể giúp một số người trong giai đoạn sớm của thoái hóa, và sách báo chữ to sẽ kéo dài khả năng đọc.

Như trình bày trong hình dưới đây, những người bị thoái hoá hoàng điểm có thể nhìn thấy những vật trên sàn nhà, nhưng không thể thấy những vật ngay trước mắt họ. Do đó, việc đảm bảo môi trường không có nguy hiểm cho họ như được nêu trong Chương 12 rất quan trọng.

Hình. 4b: Thoái hóa hoàng điểm
Bản quyền bởi Burrington Partnership 2000

Đục thủy tinh thể là một nguyên nhân thường gặp khác của khiếm thị ở tuổi già, và là kết quả của việc thủy tinh thể của một hoặc cả hai mắt trở nên đục hay mờ đi. Người bị đục thủy tinh thể nặng có thể thấy ánh sáng và nhận ra được các tương phản mạnh về màu sắc, nhưng không thể đọc sách báo. Khi tình trạng tăng đến mức độ nặng, điều trị laser và đặt thủy tinh thể nhân tạo có thể giúp ích cho đa số bệnh nhân, là những người sau đó thường là có thể đọc sách báo chữ to.  Minh họa sau đây cho thấy cách thức mà thủy tinh thể ảnh hưởng đến khả năng nhìn thấy rõ ràng.

Ống thị giác là một thuật ngữ tổng quát mô tả một số tình trạng bệnh lý võng mạc trong đó thị lực ngoại vi bị mất đi. Chính vùng thị trường ngoại vi cho phép người ta thấy được dưới sánh sáng yếu, do đó nhiều người bị ống thị giác hay tự gọi mình là “quáng gà”. Hai nguyên nhân thường gặp nhất của tunnel vision là viêm võng mạc sắc tố, là nguyên nhân thường gặp của các vấn đề trầm trọng về thị lực ở người trẻ tuổi, và Glaucoma (bệnh tăng nhãn áp), có khuynh hướng bắt đầu xuất hiện vào khoảng 40 tuổi và bệnh này có thể được kiểm soát. Do vùng trung tâm thị trường không bị ảnh hưởng. Người bị bệnh ống thị giác thường có thể tiếp tục đọc ấn phẩm tiêu chuẩn cho đến khi vào tuổi trung niên – lâu hơn nếu tình trạng của họ có thể kiểm soát được – sau đó dần dần họ sẽ phải đọc sách báo chữ to và rối phải cần đến các biện pháp thay thế khác. Hình minh họa dưới đây cho thấy tầm quan trọng của thiết kế tốt, do người bị tunnel vision hầu như  dễ té chồng lên các vật như ghế hay đá vào ghế đẩu là những vật nằm ngoài thị trường của họ, đặc biệt là trong ánh sáng yếu.

Bệnh lý võng mạc do tiểu đường là một nguyên nhân chủ yếu khác của các vấn đề về mắt ở người trong độ tuổi đi làm. Nó dẫn đến thị trường loang lổ và hệ quả thường là gây khó định hướng. Điều này là do các phần mà người nhìn bị mất đi và não lắp ráp thu thập lại những phần dường như là một bức tranh tổng thể – chẳng hạn như một bức tường trơn thay vì một bức tường có cửa. Một số người bị thị lực loang lổ bị mất thị trường khá bằng nhau qua toàn bộ thị trường, và do đó có thể cần màu tương phản rõ ràng và sách báo chữ to, trong khi những người khác đầu tiên chỉ mất đi thị trường ngoại vi, do đó có thể đọc chữ tiêu chuẩn trong một khoảng thời gian lâu hơn.

Mù hoàn toàn có thể là hệ quả của tất cả các loại khiếm thị được ghi nhận trên, cũng như từ các nguyên nhân khác, như tai nạn, võng mạc bị tách ra ở cả hai mắt, và các bệnh khác. Những người bị mất thị lực một cách đột ngột, đặc biệt nếu họ đã thường sử dụng các loại sách và ấn phẩm tiêu chuẩn, sẽ muốn được tiếp tục đọc, cho mục đích công việc, nghiên cứu hoặc giải trí. Một số người sẽ học ngôn ngữ Braille hay Moon; một số khác sẽ dựa vào sách nói. Đó là một thử thách lớn cho tất cả các loại thư viện trong việc thoả mãn đầy đủ nhu cầu của người khiếm thị đối với những người cần đọc nhiều hơn ngoài mục tiêu giải trí thông qua các biện pháp này.

Một số nhỏ người trẻ tuổi bị các vấn đề về mắt sẽ là những độc giả thường xuyên của ngôn ngữ Braille. Nhu cầu về thư viện và thông tin của họ sẽ nhiều và thay đổi như những người khác trong cùng độ tuổi, và họ có quyền được thư viện công cộng địa phương phục vụ cũng như mọi người khác. Nhiều viện giáo dục đã có kinh nghiệm rộng rãi trong việc mang đến nhu cầu học hành này cho những người trẻ tuổi bị các vấn đề về thị lực nặng, nhưng nhu cầu tiêu khiển thường là dành cho những người tự nguyện giúp đỡ họ.

Hoạt động cho Người Mù (www.demon.co.uk/afbp) cũng cung cấp thông tin về các tình trạng khác nhau và có kết nối trực tiếp với nhiều tổ chức quốc gia và quốc tế trong lĩnh vực nhãn khoa và khiếm thị.

Viện Quốc Gia Hoàng Gia Cho Người Mù (www.rnib.org.uk) tờ rơi thông tin về tất cả các tình trạng bệnh lý thông thường của mắt.

Chương này tổng kết những bằng chứng thu thập được qua khảo sát những đặc điểm xã hội - nhân khẩu và những thói quen đọc của người khiếm thị ở Anh quốc. Chương này mô tả những khảo sát và các công trình nghiên cứu được thực hiện trong hơn 10 năm vừa qua, trong đó đa số là các nghiên cứu của RNIB. Để biết thêm chi tiết của các đề án này, xin xem thêm phần tham khảo. [Ghi chú: Các số liệu thu thập trong các nghiên cứu chỉ có giá trị căn cứ nhằm ước lượng tình hình thực tế].

Chương này phản bác một số nhận thức không đúng về rối loạn thị lực. Chẳng hạn chương này dẫn chứng rằng người khiếm thị đọc rất nhiều chủng loại, kể cả (mặc dầu có thể là rất khó khăn) các tài liệu in ấn. Và người khiếm thị có thể còn đọc nhiều hơn khi họ chưa có các vấn đề về mắt. Chương này còn đưa ra những vấn đề khác biệt đáng kể trong cuộc sống của người khiếm thị so với người bình thường. Chẳng hạn, người khiếm thị thường có thu nhập thấp hơn mức thu nhập trung bình, thường gặp những khó khăn trong tiếp cận thông tin, tạp chí, sách vở và có thể không được thu nhận khi xin việc hay đi học. Những ghi nhận này có thể giúp ích trong việc lên kế hoạch hỗ trợ cho người khiếm thị trưởng thành cũng như trẻ em.

Có nhiều từ ngữ khác nhau được sử dụng để chỉ người bị giảm hoặc mất khả năng nhìn. Phần này sẽ định nghĩa sơ lược về một số từ ngữ có liên quan.

Đa số thông tin trong chương này nói về những người bị khiếm thị, có nghĩa là những người bị mù hoàn toàn hay bị giảm thị lực một phần.

Người khiếm thị có thể bị mù hay giảm thị lực một phần. Những tiêu chuẩn đánh giá dựa vào chất lượng của thị lực, do bác sĩ chuyên khoa mắt khám và kết luận. Các chi tiết cụ thể và kỹ thuật đánh giá được nêu trong tài liệu của RNIB – Cẩm nang kiểm tra thị lực người khiếm thị (1977).

Bị khiếm thị không hẳn là bị mất hoàn toàn khả năng nhìn. Chẳng hạn, một số người giảm thị lực một phần vẫn có khả năng đọc sách có kích thước chữ bình thường mà không cần sử dụng bất kỳ dụng cụ phóng to nào.

Cần lập hồ sơ y khoa và danh sách người khiếm thị để có chế độ trợ cấp và giúp đỡ. Chính quyền địa phương cần có những chế độ trợ cấp hay dịch vụ dành cho người khiếm thị, tuy nhiên theo khảo sát thì dường như không có sự khác biệt về chế độ ưu đãi giữa người khiếm thị và người bình thường (Ford & Heshel, 1994).

Những thuật ngữ này được dùng để chỉ những người bị giới hạn khả năng nhìn mà không thể điều chỉnh được bằng mắt kính, bao gồm những người đã được xác nhận là bị mù hoàn toàn hay giảm thị lực một phần, cũng như những người chưa được kết luận nhưng gặp khó khăn khi đọc báo có kích thước chữ bình thường hay không nhận ra người quen thân đi ngược đường mặc dù có mang mắt kính (Martin et al, 1988). Những thuật ngữ này cũng có thể dùng để chỉ những người không đủ thị lực để lái xe, khả năng nhìn hai bên bị hạn chế, chậm thích ứng với những thay đổi về độ sáng.

RNIB ước lượng có trên 2 triệu người bị khiếm thị ở Anh quốc. [Ghi chú: Đó là ước lượng gần đây nhất của RNIB. RNIB cũng ước lượng rằng có khoảng 1.1 triệu người (chiếm 2% dân số) được kết luận rằng bị mù và giảm thị lực một phần hay có đủ yếu tố để xếp vào nhóm này. [Ghi chú: Ước lượng này dựa trên số liệu thăm dò của RNIB (Bruce và cộng sự, 1991). Ước lượng này cho rằng tỉ lệ người khiếm thị trong dân số vẫn không thay đổi. Tổng số được tính từ các kết quả của một thăm dò được công bố năm 1988 (Martin và cộng sự, 1988) để dự đoán cho năm 2001].

Chỉ có một phần ba trong số 1.1 triệu người khiếm thị là được lập danh sách (Bruce và cộng sự, 1991 và Walker và cộng sự, 1992). Đa số người khiếm thị (khoảng 801,000 người) có tuổi trên 75 tuổi.

Bảng 5A cho thấy ước tính có khoảng 18% người khiếm thị từ 75 tuổi trở lên, so với 2.5% người khiếm thị từ 65 đến 74 tuổi, 0.4% từ 15 đến 64 tuổi và 0.2% từ 14 tuổi trở xuống.

Bảng 5A: Ước tính prevalence1 của người khiếm thị ở Anh quốc (2001)

Nguồn: Bruce và cộng sự (1991) và Walker và cộng sự (1992) và thống kê của Chính phủ

Ghi chú:Các số liệu này cho thấy tỉ lệ % của tuổi tác ở người khiếm thị vẫn tương tự như các số liệu ghi nhận được trong khảo sát của RNIB trong các năm 1986-1987 (Bruce và cộng sự, 1991 và Walker và cộng sự, 1992).

Được tổng kết trong Phục lục A1. Thông tin này được lấy từ trong web của RNIB www.rnib.org.uk/wesupply/fctsheet/statistics.htm

[Ghi chú: Có một khác biệt nhỏ giữa tổng số người khiếm thị trong Bảng 5A và con số trong trang web của RNIB. Đó là do Bảng 5A dựa trên số liệu năm 2001 còn trang web thì sử dụng số liệu năm 1996. Trang web của RNIB sẽ sớm được cập nhật].

Việc dự đoán số lượng người khiếm thị dựa trên dự đoán của Bộ Y tế Anh quốc. Theo dự đoán này thì trong 50 năm tới, số lượng trẻ em khiếm thị từ 14 tuổi trở xuống sẽ giảm, số lượng người khiếm thị từ 15 đến 64 tuổi sẽ không đổi và số lượng người khiếm thị trên 65 tuổi (nhất là những người trên 75 tuổi) sẽ tăng.

Thừa nhận tỉ lệ khiếm thị không đổi, bảng 5B cho thấy những dự đoán của chính phủ rằng số lượng trẻ khiếm thị dưới 14 tuổi giảm từ 22,500 năm 2001 xuống còn 20,000 vào năm 2051. Trong cùng giai đoạn đó, số lượng khiếm thị độ tuổi 15 đến 64 vẫn giữ trong khoảng 160,000 người.

Bảng 5B cũng cho thấy rằng số lượng người khiếm thị độ tuổi 65-74 dự đoán sẽ tăng từ 122,925 năm 2001 lên đến 137,100 vào năm 2011; 166,225 vào năm 2021 và 196,350 vào năm 2031. Sau đó, số lượng sẽ hơi giảm còn 189,000 vào năm 2041 và 175,475 vào năm 2051.

Số lượng người khiếm thị trên 75 tuổi sẽ tăng đáng kể và sẽ tăng đến gấp đôi sau 50 năm. Các số liệu cho thấy từ 801,360 năm 2001 sẽ tăng lên đến 854,820 vào năm 2011; 1,008,360 vào năm 2021; 1,257,300 vào năm 2031; 1,535,940 vào năm 2041 và 1,605,420 vào năm 2051. Hình 5a cho thấy đường biểu diễn rất rõ nét.

Table 5B: Dự đoán số lượng người khiếm thị 2001-2051

Nguồn: Số liệu thống kê của Bộ Y tế và RNIB

Hình 5a:

Khảo sát của RNIB trên những người khiếm thị về tuổi khởi phát bệnh, 31% người trả lời nói rằng khởi phát khi còn ở độ tuổi lao động (17-59 tuổi), nhưng đa số (56%) cho rằng bệnh khởi phát từ khi 60 tuổi trở về sau. Chỉ có 8% bắt đầu bị bệnh khi còn dưới 16 tuổi. (Ibid.)

Hình 5b: Phân bố giới tính theo tuổi

Ước tính chỉ có khoảng 25% người khiếm thị độ tuổi lao động là có việc làm (được trả lương). 46% những người khiếm thị không có thu nhập nói rằng họ muốn được làm việc (Ibid).

Khảo sát của RNIB (Ibid) cho thấy có 31% người khiếm thị độ tuổi lao động có thu nhập thấp hơn 1/3 thu nhập trung bình. 

40% người lớn khiếm thị sống trong viện dưỡng lão địa phương. Độ tuổi 60-74 có tỉ lệ sống ở viện dưỡng lão địa phương cao (58%) và thấp hơn ở độ tuổi 16-59 (40%) và trên 75 tuổi (43%) (Ibid). Ở người khiếm thị hoàn toàn thì tỉ lệ sống ở viện dưỡng lão địa phương gấp 1.75 lần so với những người sống ở nhà (Grundy và cộng sự, 1999).

45% người lớn khiếm thị sống ở nhà (Bruce và cộng sự, 1991) so với 11% trong dân số nói chung (Số liệu của Cơ quan thống kê quốc gia).

Người khiếm thị cao tuổi thích sống ở nhà của mình. 50% người khiếm thị trên 75 tuổi sống tự lo, so với 44% người khiếm thị độ tuổi 60-74 tuổi và 19% ở độ tuổi 16-59 tuổi.

22% người khiếm thị tuổi từ 60 trở lên có sử dụng máy trợ thính. 35% người lớn khiếm thị bị rối loạn khả năng nghe (Bruce và cộng sự, 1991).

45% người khiếm thị cho biết họ thường hay đau ốm và bệnh tật (ngoài những vấn đề về mắt) nên thường gặp khó khăn khi làm những công việc hàng ngày trong nhà hay khi ra đường. Tỉ lệ này tương tự nhau ở người lớn khiếm thị ở tất cả các độ tuổi. (Ibid.).

32% người lớn khiếm thị nói rằng họ bị giới hạn rất nhiều trong việc đi lại khi ra đường và 26% nói rằng họ bị giới hạn hoàn toàn khả năng đi lại ngoài đường (Ibid.). Chỉ có 48% tự tin khi đi bộ một mình trong khu vực mà họ sinh sống (Ibid.).

Chỉ một tỉ lệ nhỏ người lớn khiếm thị dùng phương tiện hỗ trợ đi lại. 22% người khiếm thị từ 16 tuổi trở lên dùng gậy trắng và 1% có chó dẫn đường (Ibid.).

Hình 5c: Những nguồn chính cung cấp thông tin cho người lớn khiếm thị

Các số liệu thống kê của hình 5c được liệt kê bên dưới. Đầu tiên là nguồn thông tin và sau đó tỉ lệ người lớn khiếm thị thường xuyên sử dụng nguồn thông tin này 

- Sách viết bằng chữ Braille: 1%
- Báo nói: 7%
- Băng đĩa hay sách nói: 13%
- Tạp chí, báo: 41%
- Điện thoại trao đổi thông tin: 54%
- Radio: 63%
- Tivi: 64%
- Nói chuyện, giao tiếp: 85% 

Nguồn: Bruce và cộng sự, 1991

85% người lớn khiếm thị tiếp cận thông tin qua nói chuyện trực tiếp. Ngoài ra nguồn tiếp cận thông tin quan trọng khác là các phương tiện truyền thông. Tivi chiếm 64%, radio chiếm 63% và báo, tạp chí chiếm 41% là các nguồn tiếp cận thông tin quan trọng. Ngoài ra, băng đĩa hay sách nói chiếm 13%, báo nói chiếm 7% và sách viết bằng chữ Braille chiếm 1% cũng là những nguồn quan trọng.

Ngoài ra, hiện nay máy vi tính cũng được sử dụng rộng rãi và trở thành một phương tiện cung cấp thông tin quan trọng cho người khiếm thị.

The data shown in Figure 5c was collected when computer use was not widespread in the home or at work. But, as section 5.6.5.3 suggests, computers are likely to become ever more widely used and therefore to become a more important source of information for blind and partially sighted people.

Một khảo sát từ các khách hàng của 2 cửa hàng sách nghe dành cho người khiếm thị (Chartres, 1998), trên 2/3 người trả lời (68%) rằng họ đọc nhiều hơn sau khi bị khiếm thị. 

Trong nhóm những người cho biết rằng họ đọc nhiều hơn sau khi bị khiếm thị, 67% cho rằng lý do chính là do có nhiều thời gian rãnh. 14% cho rằng đọc là một điều thích thú mới sau khi bị khiếm thị. 

Nói chung, 82% trả lời cho rằng đọc là một phần rất quan trọng trong thời gian rỗi của họ. 63% dành thời gian đọc trên 2 giờ mỗi ngày.

Dữ liệu trong bảng 5C cho rằng việc giảm thị lực làm giảm đọc báo, tạp chí nhưng lại tăng đọc sách.

Về báo và tạp chí, chỉ có báo địa phương và chương trình tivi/ radio là còn được trên 10% người đọc sau khi bị khiếm thị. Giảm nhiều nhất là số người đọc nhật báo, giảm từ 70% xuống còn 9%. Số người đọc chuyện trinh thám tăng 11% và các loại sách không phải thể loại trinh thám tăng 8%.

Bảng 5C: Các thể loại đọc trước và sau khi bị khiếm thị

Hình 5d: Hình thức đọc thường được người lớn khiếm thị chọn

Tỉ lệ người khiếm thị là thành viên của các thư viện có sự khác nhau đáng kể giữa các địa phương. Một số vùng chỉ có 2% người khiếm thị là thành viên của thư viện, trong khi đó có vùng tỉ lệ người khiếm thị là thành viên của thư viện chiếm đến 55%. Số liệu này so sánh với tỉ 58% ở toàn thể nước Anh. (Kinnell và cộng sự, 2000). 

Số liệu ghi nhận từ 2 địa phương ở Anh quốc cho thấy rằng có khoảng 6% sách cho mượn ở thư viện thuộc loại chữ to (số liệu không công bố được cung cấp bởi Hội đồng thành phố của 2 địa phương Gloucestershire và Essex). Ngành thư viện ở Anh quốc ước tính rằng ở Anh quốc có khoảng 9% - tương đương với 46 triệu sách – thuộc loại chữ to hàng năm. 

Có 2 thư viện sách nói lớn ở Anh quốc là thư viện sách nói RNIB có khoảng 50,000 thành viên và Calibre có khoảng 15,000 thành viên. Đa số các thông tin trong phần này được lấy từ khảo sát của Chartres (1998) trên các thành viên của các thư viện kể trên. Cần lưu ý rằng các số liệu này không thể đại diện cho toàn bộ cộng đồng người lớn khiếm thị trên khắp nơi.

Chartres (Ibid) tổng kết có khoảng 42% người sử dụng sách nói  có đến thư viện sách của địa phương. Trong số đó, đa số tự đi, 38% nhờ người thân đi thay và 15% tự đi hoặc nhờ người thân. Còn theo nghiên cứu LISU thì có khoảng 31% người khiếm thị đến thư viện trong 6 tháng gần nhất (Davies và cộng sự, 2001).

Bảng 5F cho thấy tần số của những người tự đi thư viện. 34% đi mỗi tuần, khoảng 49% đi mỗi tuần hay mỗi tháng một lần và 17% đi dưới 1 lần mỗi tháng.

Bảng 5F: Tần số đi thư viện địa phương
(Khảo sát trên những người khiếm thị tự mình đi thư viện)

Người khiếm thị thường nhờ giúp đỡ của nhân viên thư viện hoặc người thân khi chọn lựa sách nói cũng như sách in. Tuy nhiên 23% trong số họ thường tự mình chọn lựa và 9% chọn lựa thông qua danh mục sách niêm yết. LISU cũng nhận thấy rằng có khoảng 60% người khiếm thị đến thư viện có người khác đi chung (Davies và cộng sự, 2001).

Bảng 5G cho kết quả đánh giá của người khiếm thị sử dụng thư viện về chất lượng thư viện trên nhiều khía cạnh khác nhau. Thuận tiện đi lại trong thư viện chiếm 85%, chất lượng phục vụ tốt của nhân viên thư viện chiếm 93%. Nhưng LISU nhận thấy có 50% người khiếm thị đến thư viện gặp khó khăn khi đi lại trong thư viện (Davies và cộng sự, 2001). [Ghi chú: Sự khác biệt này là do Chartres lấy mẫu không điển hình]. Sử dụng các phương tiện di chuyển công cộng được đánh giá không cao so với số chủng loại sách và hình thức tiếp cận thông tin. 

Một tỉ lệ lớn người trả lời cho rằng họ không biết làm thế nào để đánh giá chất lượng ánh sáng ở bên trong và bên ngoài thư viện, số chủng loại sách có trong thư viện và danh mục tựa sách dưới nhiều dạng trình bày khác nhau. Lý do của sự do dự khi trả lời không rõ lắm.

Bảng 5G: Đánh giá của người được phỏng vấn trên chất lượng của dịch vụ ở thư viện (Khảo sát trên những người khiếm thị tự mình đi thư viện)

58% trả lời trong thăm dò của Chartres rằng họ không sử dụng thư viện địa phương. Họ được yêu cầu cho biết những nguyên nhân chính (xem Bảng 5H).

"Nguyên nhân chính" là do khó khăn khi đến thư viện (41%). Điều này phù hợp với việc đi lại khó khăn của người khiếm thị (xem (5.6.3).

Hai nguyên nhân chính nữa là do có ít loại sách chữ to hay sách nói (19%) và họ thích đến thư viện chuyên về sách nói hơn (11%).

Bảng 5H: Lý do tại sao người khiếm thị ít đến thư viện của địa phương

Có khoảng 4,500 người khiếm thị theo học tại các trường giáo dục bổ túc ở Anh quốc (Simkiss và cộng sự, 1998).

Có 30% chọn học bằng chữ Braille, tuy nhiên tỉ lệ rất khác nhau giữa các nhóm tuổi, chẳng hạn như chỉ có 14% người khiếm thị ở độ tuổi 16-59 là có thể đọc được chữ Braille- xem phần 5.6.5.3. ; 5% thích học bằng máy vi tính (Ibid). 

Học sinh khiếm thị tại các trường giáo dục bổ túc thích học bằng chữ Braille hơn (49%) so với học sinh khiếm thị tại các trường đào tạo chính qui (21%). Ngược lại, học sinh khiếm thị tại các trường đào tạo chính qui thì lại thích học bằng máy vi tính hơn (43%) so với học sinh khiếm thị tại các trường giáo dục bổ túc.

Bảng 5I: Các phương tiện đọc được học sinh khiếm thị ưa chuộng tại các trường giáo dục bổ túc

Có khoảng 2,800 học sinh khiếm thị đang theo các chương trình giáo dục cao hơn, trong đó có khoảng 750 là sinh viên của Đại học mở (Ibid). 

Sinh viên khiếm thị theo các chương trình giáo dục cao hơn thường lớn tuổi. Có 66% từ 26 tuổi trở lên khi bắt đầu chương trình học, so với 40% sinh viên ở độ tuổi này theo học các chương trình giáo dục cao hơn nói chung (Ibid.).

Ước tính có khoảng 22,500 trẻ em bị khiếm thị ở Anh quốc, tuy nhiên số thực tế có thể khác do cách lấy mẫu. Ở các trẻ em này, có ít nhất 36% bị thêm bệnh khác ngoài bệnh mắt. Những trẻ em này có những nhu cầu phức tạp để bổ sung cho sự suy giảm thị lực. 2/3 còn lại ít có nhu cầu đặc biệt hơn thì có thể theo học các chương trình giáo dục cơ bản. Phần này mô tả những bệnh lý chính, việc đọc và học trong 2 nhóm trẻ nêu trên.

Trong nhóm trẻ bị thêm bệnh khác ngoài bệnh mắt, ước tính có khoảng 29% bị bại não, 26% bị bệnh lý khác có ảnh hưởng đến hoạt động của cơ thể như viêm khớp hay có vấn đề ở tủy sống, và 26% bị bệnh khác như hen phế quản, động kinh, tiểu đường (Crofts và cộng sự, 2001).

Ở các trẻ khiếm thị tuổi từ 5 đến 16 tuổi có khả năng theo học các chương trình giáo dục cơ bản thì có khoảng 30% bị thêm một hoặc nhiều bệnh lý khác. Trong nhóm này, có khoảng 37% bị bệnh phải dùng thuốc, 20% bị khó khăn trong việc vận động, 19% bị khó khăn khi tiếp thu bài vở, 12% bị giảm thính lực và 10% bị bệnh lý di truyền phức tạp (Crofts và cộng sự, 2001).

Nhiều trẻ khiếm thị vần còn khả năng nhìn được. Có 51% có thể nhặt đồng xu mà không phải mò mẫm, và ¼ có thể nhận ra người quen đi ngang qua mặt ở ngoài đường (Walker và cộng sự, 1992). 

Đa số trẻ khiếm thị trong nhóm còn có thể theo học các chương trình giáo dục cơ bản có thể đọc và viết chữ to nếu có đủ ánh sáng. Nhiều trẻ sử dụng thiết bị phóng to để phóng to chữ lên. 34% có thể đọc được chữ in bình thường, 27% đọc được chữ in to và 18% có thể đọc được cả hai (Franklin và cộng sự, 2001). Chỉ có 4% trẻ khiếm thị đọc được chữ Braille (Clunies-Ross và cộng sự, 1999).

Hình 5e: Các loại trường ở Anh quốc có trẻ khiếm thị theo học

Bruce, I., McKennell, A., and Walker, E. (1991). Blind and partially sighted adults in Britain: the RNIB survey. London: HMSO.

Bruce, I. and Baker, M. (2001). Access to written information – the views of 1000 people with sight problems. London: RNIB.

Chartres, S. (1998). The leisure reading habits of visually impaired people using audio reading services - customer survey. Unpublished: RNIB.

Clunies-Ross, L., Franklin, A., and Keil, S. (1999). Blind and partially sighted children in Britain: their incidence and special needs at a time of change. RNIB for the Nuffield Foundation.

Crofts, K., Clery, L., Keil, S., Franklin, A. and Cole-Hamilton, I. (2001). The health and well being of blind and partially sighted children and young people aged 5 to 25. London: RNIB

Davies J., Wisdom, S., and Creaser ,C. (2001). Out of sight but not out of mind – visually impaired people’s perspectives of library and information services. Loughborough University: Library and Information Statistics Unit.

Ford, M., and Heshel, T. (1994). The In Touch 1994/5 handbook. London: published for BBC Radio 4 by Broadcasting Support Services.

Franklin, A., Keil, S., Crofts, K., and Cole-Hamilton, I .(2001). The educational experiences of 5 to 16 year old blind and partially children and young people. London: RNIB

Government Actuary’s Department website (http://www.gad.gov.uk/)

Grundy, G., Ahlburg, D., Ali, M., Breeze, E. and Sloggett, A. (1999). Disability in Great Britain. London: DSS Research Report No. 94.

Kinnell, M., Yu, Liangzhi and Creaser, Claire. (2000).
Public library services for visually impaired people – report to the Library and Information Commission. Loughborough University: Library and Information Statistics Unit.

Martin, J., Meltzer, H., and Elliot, D. (1988). OPCS surveys of disability in Great Britain, Report 1: The prevalence of disability among adults. London: HMSO.

Moore, N. (2000). Review of research of the information needs of visually impaired people. Unpublished: RNIB.

RNIB. (1997). All about registering as blind or partially sighted. London: RNIB.

Simkiss, P., Garner, S., and Dryden, G. (1998). What next? The experience of transition. London: RNIB.

Walker, E., Tobin, M., and McKennell, A. (1992). Blind and partially sighted children in Britain: the RNIB survey. London: HMSO.

Luật cấm phân biệt đối xử với người khuyết tật (Great Britain. Acts, 1995) yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ công như thư viện phải phục vụ công bằng cho mọi đối tượng sử dụng. Nó cũng chỉ ra rằng người khuyết tật không phải trả thêm một khoản phí nào cả khi được phục vụ, ví dụ như yêu cầu cung cấp sách chữ lớn hay chữ Braille.  

Để theo dõi việc thực hiện DDA, chính phủ thành lập Ủy ban bảo vệ Quyền lợi NKTật. Ủy ban này ban hành Quy chế thực hiện làm rõ trách nhiệm của nhà cung ứng dịch vụ. Nó trình bày như sau “Mặc dù không có gì là trái với luật pháp khi chân thành tìm cách hỗ trợ NKTật bằng cách thông tin cho họ nơi nào họ có thể có dịch vụ phù hợp với yêu cầu của họ, nhưng từ chối phục vụ một người khuyết tật có thể bị coi là phạm luật cho dù với bất cứ động cơ hay ý định nào.  Ví dụ, nếu một người khuyết tật mong được một nhà dịch vụ phục vụ họ, thì nhà dịch vụ đó không thể từ chối anh ta/ cô ta chỉ đơn giản là vì có một nhà dịch vụ khác có thể chăm sóc yêu cầu người đó tốt hơn dịch vụ của họ.

Nói cách khác. Một thư viện không thể chỉ đơn giản chỉ cho một người nào đó liên hệ với RNIB, NLB hay bất cứ tổ chức nào, và tránh né trách nhiệm để tiếp cận các dịch vụ vì quyền lợi của độc giả. Đây là một ví dụ minh họa cho trường hợp trên:

“Một khách hàng là người khuyết tật muốn mua một cuốn sách in chữ lớn từ một cửa hàng sách, nhưng nhà sách không bán loại sách này. Điều này không phạm luật. Tuy nhiên, khách hàng khuyết tật này yêu cầu nhà sách đặt cho họ cuốn này. Nếu nhà sách đó có cũng có dịch vụ đặt hàng đặc biệt cho những khách hàng bình thường khác, thì sự từ chối đối với yêu cầu này của vị khách hàng bị khuyết tật này sẽ bị khép vào việc vi phạm pháp luật.”

Bàn về vấn đề dịch vụ thư viện, việc dùng hệ thống mượn liên thư viện cho tài liệu chuyển dạng là một phần quan trọng của dịch vụ thư viện. Những bàn luận về DDA và các điều khoản trong đó có thể tìm đọc ở Chương  3.

Bất cứ gặp những điều gì chưa rõ trong DDA ứng dụng vào giáo dục thì nên tham khảo sang Đạo luật khuyết tật và Giáo dục đặc biệt (Great Britain. Đạo luật, 2001). Đạo luật SEND (thỉnh thoảng được gọi là DDA Phần IV) quy định trách nhiệm pháp lý của tất cả 16 loại nhà tổ chức giáo dục và đào tạo nếu họ phân biệt đối xử đối với sinh viên là NKTật. Các đơn vị được yêu cầu có những đánh giá hợp lý để đảm bảo việc tiếp cận của NKTật và họ sẽ bị khép vào việc phạm pháp nếu họ đối xử với NKTật ít ưu đãi hơn hay gây khó khăn cho đối tượng này. Điều quan trọng là Đạo luật này yêu cầu các tổ chức giáo dục phải chăm lo nhu cầu của NKTật và lo điều chỉnh các dịch vụ trước cho thích hợp cũng như chuẩn bị đáp ứng nhu cầu của các  cá nhân.   

Các nhà tổ chức giáo dục phải mãi đến tháng 9 năm 2002 mới thực hiện theo Phần III của DDA và tiến hành từng bước thích hợp để thay đổi các thực hành, chính sách, quy trình, và thủ tục để tạo điều kiện cho NKTật tiếp cận dễ dàng. Đến tháng 9 năm 2003 họ mới có những điều chỉnh thích hợp có cả những phương tiện và dịch vụ bổ trợ. Cho tới tháng 9 năm 2005, mới tính đến những điều chỉnh về điều kiện của tòa nhà. Ở Anh, xứ Wales, và Scốtlen đã ứng dụng,  tuy nhiên ở Bắc Ailen thì không, hay có thể nói là chưa thực hiện.

Phải nhận ra là Đạo luật đã dẫn đến các thách thức về tài chính, quản lý và giáo dục cho các tổ chức giáo dục.  Các nhà quản lý phải cân nhắc các ngụ ý trong luật không chỉ là vấn đề đề tiếp cận bên ngoài mà còn phải thể hiện những chính sách, thủ tục, nguồn lực thông tin, thông tin điện tử, chương trình, dịch vụ và tập huấn nhân viên. Cụ thể là các tổ chức phải:

a) chỉ ra các trở ngại chính bên ngoài mà hiện tại làm NKTật gặp khó khăn, trở ngại, hay không thể tiếp cận vào các dịch vụ thư viện ( bảng đánh giá này bao gồm cả cho tòa nhà hiện tại và cả tòa nhà dự tính trong tương lai);
b) nhận ra các trở ngại mà bản thân NKTật xem xét cái gì là cần nhất để đáp ứng (tham khảo ý kiến là phần chính để có thể tiếp cận với các yêu cầu);
c) đề ra các chiến lược để được cấp trên xét duyệt;
d) ước tính các kế hoạch thực hiện chiến lược đó càng sớm càng tốt cho đến trước tháng 9 năm 2005.

Các trường hợp ngoại lệ có thể chấp nhận nơi mà các tiêu chuẩn giáo dục sẽ được thỏa thuận hoặc ở nơi mà sự thay đổi có thể gây ra các khỏan chi phí quá đáng, và không phù hợp với hoàn cảnh thực tế. Ví dụ như các trường hợp về điều kiện sức khỏe và an toàn sẽ phải thoả thuận hay giấy phép quy hoạch bị từ chối hay nơi có thể thỏa hiệp phục vụ với toàn thể cộng đồng giáo dục. 

Ủy ban Bảo vệ Quyền lợi NKTật có chức năng xây dựng một xã hội mà mọi người khuyết tật có thể tham gia đầy đủ và bình đẳng như mọi công dân khác, đã xuất bản Quy chế Thực hành để làm rõ các khái niệm này và chức năng nhiệm vụ và trách nhiệm. Quy chế cho trường phổ thông hay đại học đã được Chính phủ duyệt qua vào năm 2002. Ủy ban đang thành lập dịch vụ hòa giải để giải quyết các than phiền của khách hàng nhằm tăng tốc và thúc đẩy việc thực hiện luật có hiệu quả. Nếu cả hai bên không đồng ý hòa giải, hay hòa giải bất thành, sinh viên có thể đưa sự vụ ra Tòa.  Tòa án sẽ có đủ thẩm quyền không chỉ quyết định tính đúng đắn của vụ thưa kiện mà còn quyết định mức bồi thường và tuyên bố hình phạt để đảm bảo các quy chế luật định được tôn trọng.

Đạo luật Nhân quyền đã đưa luật của Anh quốc vào các khoản nhất định trong Hiệp ước Châu Âu về Nhân quyền. Đạo luật này có hiệu lực ở Anh quốc từ tháng 10 năm 2000 yêu cầu các cơ quan dịch vụ công đảm bảo “Quyền giáo dục” và một số quyền lợi nhất định khác. Đạo luật này có kèm cả “các điều cấm phân biệt đối xử” khi tham gia vào công ước này. Các hàm ý trong Đạo luật Nhân quyền tuy nhiên chưa được làm rõ và đầy đủ. Có sự tranh luận về những ngụ ý về quyền giáo dục trong Đạo luật Nhân quyền. Mức độ trách nhiệm của các công sở để tránh việc phân biệt đối xử cũng không cụ thể. Một điều đáng nói nữa từ vấn đề này là tính “cân xứng”, tức là đôi khi quyền lợi của một cá nhân khi so sánh với quyền lợi của nhóm hay cộng đồng lớn lại rộng hơn.. . Tuy nhiên quy định của luật Nhân quyền đã triển khai thành công ở các nước khác để tạo cho sinh viên khuyết tật có thêm nhiều quyền lợi hơn. 

Báo cáo về “Giáo dục đại học trong xã hội học tập” (Hội đồng quốc gia về các điều khoản giáo dục đại học, 1997), nhấn mạnh nhu cầu của tham gia đầy đủ vào chương trình giáo dục đại học của NKTật đã không được tính đến. Nó khuyến khích các tổ chức tài trợ nên tài trợ các đơn vị phục vụ sinh viên khuyết tật. Viện Nghiên cứu Giáo dục cũng phải đưa nhu cầu học tập của sinh viên khuyết tật vào kế hoạch hoạt động của mình. Từ khi thực hiện các đề nghị này chính phủ đã mở rộng phạm vi trợ cấp cho sinh viên khuyết tật.

Theo “Hướng dẫn cung cấp dịch vụ căn bản cho sinh viên khuyết tật ở trường đại học” (HEFCE, 1999), Hội đồng Quỹ tài trợ chỉ ra các dịch vụ cơ bản cho người bị khuyết tật, yêu cầu mỗi trường đại học tuyên bố hỗ trợ hoàn toàn cho NKTật trong chính sách của nhà trường, dịch vụ hỗ trợ và kế hoạch thực hiện trong 3 năm. Thời gian đầu NKTật học đại học sẽ theo chuẩn của các trường và họ có thể đánh giá được dịch vụ của nhà trường. Các trường không còn hỗ trợ sinh viên khuyết tật  nữa thì sẽ rớt khỏi bảng xếp hạng của HEFCE và có thể sẽ bị chịu hậu quả là bị giảm kinh phí, không được xếp hạng chất lượng trường chuẩn và sẽ mất tiếng tăm trong sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường này.

Tổ chức này đã phát hành “Chuẩn thực hành đảm bảo chất lượng tiêu chuẩn trong trường đại học cho sinh viên khuyết tật” (QAA, 1999). Dựa trên các nguyên tắc cơ bản về chính sách, quy trình và hoạt động. Các cơ quan giáo dục phải xem xét đến các phương tiện khác có thể giúp sinh viên khuyết tật tham gia đầy đủ các hoạt động học tập và xã hội trong nhà trường. Điều này phải có trong chiến lược phát triển và điều phối nguồn lực trong cơ quan. Sinh viên khuyết tật phải tiếp cận được với những hoạt động thực nghiệm như chúng bạn và có nguồn hỗ trợ thích hợp như là điều kiện cốt lõi và rộng rãi chứ không phải chỉ là một phần phụ thêm vào.   Chuẩn này không có ý như là bản tuyên bố dành cho NKTật hay một cẩm nang hướng dẫn thực hành tốt nhất, nhưng nó đặt ra những tiêu chuẩn để các nhà trường biết nhắm đến cái đích phải thực hiện và là một công cụ hữu ích để giúp nhà trường xác định thiếu sót ở khâu nào.  Kết quả là, vấn đề về khuyết tật hiện nay được Tổ chức đánh giá chất lượng đưa vào bảng khảo sát chất lượng giảng dạy và học tập ở các trường đại học.

Nhiều năm qua, Hội đồng Quỹ Giáo dục tiếp tục phân phối tài trợ cho sinh viên khuyết tật hay người gặp khó khăn trong việc học, nhằm để xác định nhu cầu nhân sự, nguồn lực cần thiết giúp các sinh viên có thể theo đuổi chương trình học mà không bị phân biệt. Nguồn tài trợ dựa vào bảng đánh giá nhu cầu và tuyên bố của nhà trường trong Hợp đồng nhập học với sinh viên. Chi phí khoản này được thỏa thuận theo cơ chế hỗ trợ bổ sung của FEFC. Vì thế, ngày càng có nhiều trường cần nhân viên chuyên gia có phận sự xác định việc hỗ trợ nhu cầu của sinh viên với nhiều dạng khuyết tật khác nhau trong đó có cả người khiếm thị. Các nguồn lực vật lý như công nghệ hỗ trợ có thể được tính vào nguồn lực của thư viện/ trung tâm học liệu để chuẩn bị cho các sinh viên trong tương lai. Cung cấp nguồn lực và hỗ trợ nhu cầu của sinh viên khiếm thị cần phải kết hợp với dịch vụ sinh viên, dịch vụ nguồn lực học tập dịch vụ hỗ trợ sinh viên và người hướng dẫn sinh viên.

Có một số cách trong đó chất lượng và khung đánh giá giám sát có ảnh hưởng đến nhu cầu giáo dục của sinh viên khuyết tật hay có khó khăn trong học tập. Một số nguyên tắc được chú trọng như sau:

a)  cơ hội bình đẳng tiếp cận vào việc học tập tốt hơn.

b)  một chương trình giảng dạy hòa nhập, đảm bảo khả năng truy cập và cơ hội.

c)  nhu cầu học tập cá nhân có thể được dự báo chính xác.

d)  nhân viên cần có kiến thức và hiểu biết về khái niệm của việc học tập hòa nhập.

Ở Anh, Hội đồng Kỹ năng Học tập đã xác lập nội dung mới cho ra bảng đánh giá giám sát chung. Ở Scốtlen, Hội đồng Quỹ giáo dục tiếp tục và ở xứ Wales thì có Hội đồng Giáo dục và Đào tạo và ở Bắc Ailen thì có Ban Điều hành Bắc Ailen Trên khắp Vương quốc Anh, Tổ chức đào tạo giáo dục tiếp tục đã xác lập tiêu chuẩn giảng dạy và cho các nhân viên khác có đủ phẩm chất cơ bản để cùng hỗ trợ cho cả hệ thống giảng dạy và học tập.

Khu vực TVCC, chính phủ phát triển một khung chặt chẽ hơn để cải thiện và giám sát chất lượng dịch vụ. Tất cả nhà quản lý thư viện được yêu cầu lập kế hoạch thư viện hàng năm hay chương trình 3 năm. Trong kế hoạch, cần làm rõ chính sách và chương trình công tác để phát triển dịch vụ cho NKTật trong đó có người khiếm thị.  Kế hoạch năm đề ra các tiêu chí để đánh giá, trong đó chú ý đến các chính sách hòa nhập xã hội của chính phủ đề ra.

Khung “Giá trị tốt nhất” của chính phủ (DETR, May 2000) cũng yêu cầu các nhà chức trách trách địa phương thực hiện các cuộc đánh giá cơ bản về tất cả các lĩnh vực trong dịch vụ và chi tiêu. Những đánh giá này nhằm để xem lại cách thức dịch vụ hiện nay được phân phối thế nào, so với những công tác cơ bản trong lĩnh vực này mà những nơi khác thực hiện và những chỉ định phát triển trong khu vực, tham khảo ý kiến của tất cả các thành viên quản trị và nêu lên được tính đặc trưng của dịch vụ của mình. Việc tham khảo ý kiến là yếu tố chính, và phải mời cả người chưa sử dụng dịch vụ thư viện cũng như các độc giả.  Điều này đặc biệt quan trọng đối với người khiếm thị, vì nhiều việc cần được đưa vào các dịch vụ TVCC hòa nhập.

Khung này cũng nhắm vào việc lập một hệ thống thanh tra giám sát độc lập để định ra chất lượng cũng như số lượng dịch vụ mà các nhà chức trách địa phương thực hiện.

Ngày càng có nhiều tiêu chuẩn quốc gia và chủ trương hoà nhập xã hội. Các thư viện từ lâu đã tranh cãi là họ phục vụ cho tất cả hay là họ đóng vai trò chính để phát triển một xã hội hòa nhập. Báo cáo của DCMS đã làm rõ việc này “Thư viện dành cho mọi người: hòa nhập xã hội trong TVCC” (DCMS, October 1999) và tuyên bố của LIC “Thư viện: bản chất của sự hòa nhập” (LIC, March 2000). Học tập suốt đời cũng được xem là việc chính của việc hòa nhập xã hội, để có khả năng để làm việc,để cạnh tranh, để làm công dân tốt, và hưởng thụ được nền di sản văn hóa và tri thức. Nếu không, thật sự sẽ có một hiểm họa đang đe dọa vì sẽ có một sự hình thành tầng lớp hạ lưu trong xã hội, trong đó có người khiếm thị vốn là những người bị loại khỏi việc tiếp cận thông tin và kiến thức, và trong xã hội ngày nay hình thành một khoảng cách biệt lớn giữa những người giàu và nghèo kiến thức.

Khái niệm học tập suốt đời vì thế hiện nay đang ở hàng đầu trong chính sách của nhà nước và sẽ là vấn đề ngày càng quan trọng trong mục tiêu phục vụ của ngành thư viện. Sách xanh, bàn về “thời đại tri thức” (D.f.E.E, 1998), đã đưa ra cam kết của chính phủ về vấn đề “tri thức cho cuộc sống”, xác định tầm quan trọng của việc giáo dục thường xuyên và nuôi dưỡng trí tưởng tượng và tâm hồn cho người dân”, và xây dựng một nền văn hóa học tập vì sự tiến bộ của xã hội. Hỗ trợ cho việc học tập suốt đời và văn hóa học phải công bằng, và người khuyết tật có thể đề nghị nhiều cách thức phục vụ khác nhau để tiếp cận và sử dụng nguồn lực thư viện và thông tin.

Cụ thể là vào năm 2002, N.G.f.L (D.f.E.E, 1997) định thành lập một mạng học tập tòan quốc dạng web cho học viên, các nhà giáo dục và nguồn lực, liên kết các trường và thư viện Anh quốc. Để việc này trở thành một chủ trương thật sự của quốc gia, các khó khăn trong vấn đề truy cập đối với người gặp khó khăn trong việc đọc chữ in phải được kể  đến.

Thành lập một mạng lưới học tập quốc gia liên kết các TVCC ở Anh quốc là điểm khuyến nghị chính trong báo cáo “Thư viện mới: mạng lưới của tòan dân” (L.I.C, 1997) của Ủy ban Thông tin Thư viện. Mục đích này sau đó được đưa vào báo cáo “Xây dựng mạng lưới thư viện mới” (L.I.C, 1998). Những dịch vụ chủ yếu sẽ gồm: giáo dục và học tập suốt đời, cung cấp thông tin cho công dân và tạo điều kiện để họ tham gia vào xã hội; điều kiện kinh doanh và phát triển kinh tế; huấn luyện và việc làm; tiện nghi để nghiên cứu lịch sử địa phương; và thư viện số quốc gia. Hiện nay đã có sự đầu tư đáng kể để hình thành mạng liên kết, tạo lập nội dung số hóa và xây dựng đội ngũ nhân viên CNTT đầy đủ năng lực làm việc. Sự nhấn mạnh ở đây là vì nhu cầu của người khiếm thị. Báo cáo đề nghị những người thiết kế giao diện phải cho người khiếm thị được truy cập độc lập vào nhiều nguồn thông tin rộng rãi vốn dĩ hiện nay không phục vụ cho họ, và phải cung cấp tiện nghi sử dụng công nghệ hỗ trợ như nhận dạng giọng nói, phần mềm đọc nhân tạo, phóng đại màn hình, trình bày dạng chữ lớn hay chữ Braille. 

Nhà quản lý phải thiết lập một mô hình đảm bảo chất lượng phục vụ người khiếm thị mà nó còn phải thống nhất với chất lượng dịch vụ chung. Khi lập các tiêu chuẩn để phù hợp với nhu cầu của địa phương, cũng cần tham khảo ý kiến người sử dụng và đưa họ thâm nhập vào công tác. Hướng dẫn hoạt động thư viện là rất quan trọng vì nhờ nó mà mọi người trong thư viện biết là họ sẽ có cái gì và họ có thể tận dụng tối đa nguồn hỗ trợ có thể có được. Cũng rất quan trọng để có cơ chế nhận được sự phản hồi của người khuyết tật, thậm chí còn quan trọng hơn nữa để lắng nghe các góp ý hay trả lời các ý kiến phản hồi đó.  Truy cập vào dịch vụ có thể là yếu tố chính của các thư viện dựa trên những đánh giá về biểu hiện và không được xem nó là yếu tố phụ. Mô hình chất lượng bao gồm:

a) người liên lạc giữa thư viện và cộng đồng;
b) cấp độ và tiêu chuẩn dịch vụ;
c) chỉ tiêu kế hoạch;
d) giám sát;
e) giải trình việc thực hiện;
f) đọc và trả lời góp ý của người sử dụng;
g) diễn đàn của người sử dụng;
h) lập bảng khảo sát;
i) đánh giá mức độ thực hiện;
j) trả lời thư góp ý dưới dạng văn bản thay thế;
k) bảng điểm chuẩn.

Nhà quản lý phải phân bố nguồn kinh phí thích hợp để tổ chức được các dịch vụ và chính sách đề ra. Thật sự, Kinnell (2000) đề nghị các thư viện khi chi tiêu cả hàng ngàn cho dịch vụ của người khiếm thị phải đưa vào số liệu thống kê. Những khoản chi tiêu tương tự cho sinh viên khuyết tật có thể cũng là một điểm biểu hiện trong việc giáo dục đại học và sau đại học. Brophy và Craven (1999a) báo cáo phân bổ ngân sách hiện nay từ £500 đến £30,000 để mua sắm trang thiết bị, tập huấn đặc biệt, chi phí ban đầu và cho những việc chỉ đầu tư một lần. Trong khi chi phí trích từ kinh phí của thư viện, một số thư viện phải tìm thêm nguồn tài chính khác phụ thêm để phát triển các dịch vụ hỗ trợ hay mua thêm trang thiết bị, thường là từ các tổ chức từ thiện hay hội đồng quỹ phát triển là những nguồn ngoại lực có thể có.

Association of Research Libraries. (1999). Services to users with disabilities. Transforming libraries. Issue 8. www.arl.org/transform/disabilities/index.html

Brophy, Peter. (1999). The integrated, accessible library: building a national accessible library service. Library HiTech News, 164, July 1999, pp 15-17.

Brophy, Peter and Craven, Jenny. (1999a). Education for all? Library support for blind or visually impaired users in higher education in the UK. Library Association Record, Library Technology: Assistive Technology Special Issue, 4 (1), February 1999, pp. 19-20.

Brophy, Peter and Craven, Jenny. (1999b). The integrated accessible library: a model of service development for the 21st century. The final report of the REVIEL (Resources for Visually Impaired Users of the Electronic Library) project. British Library Research and Innovation Report 168. Manchester: Centre for Research in Library and Information Management, Manchester Metropolitan University.

Bruce, Ian and Baker, Mark. (2001). Access to written information: the views of 1,000 people with sight problems. London: RNIB.

Capital Planning Information (CPI). (2000). Co-ordinating alternative format title selection. Final Report for Share the Vision and the Library and Information Commission. Brunton: CPI.

Commission of the European Communities. (1997-98). TESTLAB (Testing systems using telematics for library access for blind and visually handicapped readers). www.svb.nl/project/testlab/test_deliv.htm

Department for Culture, Media and Sport. (2001). Comprehensive, efficient and modern public libraries - standards and assessment. www.culture.gov.uk/heritage/index.html.

Department for Culture, Media and Sport. (1999). Libraries for all: social inclusion in public libraries. Policy guidance for local authorities in England. London: DCMS.

Department for Education and Employment (DfEE). (1997). Connecting the learning society: National Grid for Learning: the government’s consultation paper. London: DfEE.

Department for Education and Employment (DfEE). (1998). The learning age: a renaissance for a new Britain. London: HMSO. (Cmd 3790)

Department for Education and Employment (DfEE). (1999). From exclusion to inclusion. Report of the Disability Rights Task Force on Civil Rights for Disabled People Report. London: HMSO.

Department for Education and Employment (DfEE). (2000). Consultation on improving the standard of education for children with special needs and students with disabilities. London: HMSO.

Department of the Environment, Transport and the Regions. (May 2000 update). Achieving best value through performance review. www.local.detr.gov.uk/research/bestva~1/paper 5/02.htm.

Disability Rights Commission. (May 2000). Proposals for a new code of practice: rights of access, goods, facilities, services and premises. www.disability.gov.uk/consultation.html.

Disability Rights Commission. (2002). Code of practice on rights of access, goods, facilities, services and premises.
Also available is a booklet summarising issues, published as
2004-what it means for you. Service providers.
www.drc-gb.org/drc/informationandlegislation/page331a.asp

Engelen, Jan, Evenepoel, Filip and Wesley, Tom. (2000). Surmounting the copyright hurdle: the SEDODEL project. (Secure Document Delivery for Blind and Partially Sighted People). Final report April 2000.
At March 2002, a conference paper on the project can be seen on TIDE website at www.stakes.fi/tidecong/822sedod.htm

European Community. (2001). Directive 2001/2G/EC of the European Parliament and of the Council on the harmonisation of certain aspects of copyright and related rights in the information society:
www.europa.eu.int/comm/internal_market/en/intprop/news/index.htm

European Union. Eurostat. (1998). Labour force survey principal results 1998.
www.europa.eu.int/comm/eurostat/public/datashop/print-catalogue/EN?catalogue=Eurostat

Great Britain. Acts. (1988). Copyright, designs and patents act. London: HMSO

Great Britain. Acts. (1995). Disability discrimination act 1995. Chapter 50. London: HMSO.

Great Britain. Acts. (2001) Special educational needs and disability act 2001. London: Stationery Office.

Higher Education Funding Council for England. (1999). Guidance on base-level provision for disabled students in higher education. www.hefce.ac.uk/pubs/hefce/1999/99_04.htm

Higher Education Funding Council for England. (2001). Improving access to higher education estates and buildings. Bristol: HEFCE.

Hopkins, L. (1997). Partners in care: Share the Vision. Public Library Journal 12 (3), pp 57-60.

Human Rights Act. (1998). www.hmso.gov.uk/acts/acts1998.htm

The international consortium for the new digital talking book standard. (DAISY Consortium). (2000). www.daisy.org

Kinnell, Margaret, Yu, Liangzhi and Creaser, Claire. (2000). Public library services for visually impaired people. Report to the Library and Information Commission. Loughborough: Library and Information Statistics Unit.

Library and Information Commission. (1997). New library: the people’s network. London: Library and Information Commission.

Library and Information Commission. (1998). Building the New library network: a report to government. www.lic.gov.uk/publications/policyreports/building/index.html

Library and Information Commission. (March 2000). Libraries: the essence of inclusion. London: Library and Information Commission. www.lic.gov.uk/publications/policyreports/inclusion.html.

Machell, Jean. (1996). Library and information services for visually impaired people: national guidelines. Share the Vision/ Library Association. London: L.A. Publishing.

National Assembly for Wales. (2001). Comprehensive, efficient and modern public libraries for Wales: standards and monitoring.
www.wales.gov.uk/subiculture/content/libraries/libstandards-cnts-e.htm

National Bureau for Students with Disability. (2000). A guide to the Disability Discrimination Act 1995 for institutions of further and higher education. London: Skill.

National Committee of Inquiry into Higher Education. (1997). Higher education in the learning society: report of the national committee. London: HMSO. (Chairman Sir Ron Dearing)

Parker, B. (2000). The learner’s viewpoint. In Widening participation through the University for Industry: how libraries support lifelong learning. Proceedings of a conference organised by NIACE, The Library Association and the University of Sunderland, December 1998, edited by A. C. McDonald and V. Edwards. Sunderland : University of Sunderland Press.

Publishers’ Licensing Society. (2001). Copyright and visual impairment guidelines. www.pls.org.uk/publisher/index.htm

Quality Assurance Agency for Higher Education. (1999). Code of practice for assurance of academic quality and standards in higher education: students with disabilities. Gloucester: QAA. www.qaa.ac.uk/public/COP/COPswd/contents.htm

Royal National Institute for the Blind. (1997). Copyright laws and the rights of blind people: a report published by the RNIB; a review of copyright legislation as it affects access to the written work through alternative formats. London: RNIB.

Royal National Institute for the Blind. (1999). A right to read: the impact of copyright law on visually impaired people. London: RNIB Campaign report No. 10.

Royal National Institute for the Blind. www.rnib.org.uk/campaign/copyright.htm

Talking Newspaper Association of the UK. (2000). www.tnauk.org.uk

Tất cả thư viện công cộng cần đảm bảo là họ có kế hoạch phục vụ trẻ khiếm thị, thông qua thư viện địa phương và cả thư viện trường học. Luật pháp và tư vấn yêu cầu chương trình phục vụ không được phân biệt đối xử. Tất cả chiến lược dịch vụ, kể cả việc chọn tài liệu để mua, tổ chức, công nghệ thông tin, dịch vụ, huấn luyện nhân viên và quảng bá nên được chỉnh sửa dựa vào kết quả đánh giá nhu cầu và thảo luận với các em, phụ  huynh, người chăm sóc trẻ và nhà chuyên môn trong cộng đồng.

Theo khảo sát của RNIB xuất bản vào năm 1992 (Walker và nh. ng. khác), 56% trẻ em khiếm thị lại còn mang thêm khuyết tật khác và điều này cũng nên ghi nhớ khi lên kế hoạch và phân phối dịch vụ.  Một cuộc khảo sát mang tên “Chia sẻ tương lai” (RNIB, 2000) gần đây báo cáo về kinh nghiệm và nhu cầu của trẻ khiếm thị, đặc biệt liên quan đến vấn đề giáo dục, sức khỏe và giải trí. Trong báo cáo tóm tắt, có cả bảng phân tích kinh nghiệm đọc và sử dụng thư viện của các em. Nó cũng làm rõ nhu cầu của các em muốn tiếp cận nguồn lực thông tin rộng và chất lượng hơn.

Các thông tin khác như về dân số được đề cập ở chương 5, và phần 5.7 đề cập đến thiếu nhi. Phần 5.7.3 cho biết thông tin về các loại trường học của trẻ em khuyết tật. Quan trọng để thấy là có nhiều trẻ (chiếm 60%) đến các trường học hòa nhập, và vì thế chúng rất cần đến nhiều sự giúp đỡ và nguồn lực đặc biệt hỗ trợ.  

Mỗi nhà quản lý thư viện và thư viện trường học nên có kế hoạch nói rõ việc phục vụ trẻ khiếm thị nên được duy trì và cải thiện thế nào trong cơ quan tổ chức của mình.  Kể cả các bước cụ thể từ việc quảng bá, vốn tài liệu, tập huấn nhân viên, cung cấp CNTT và các dịch vụ / sự kiện có mục đích cụ thể và cả khoản chi phí để thực hiện các dịch vụ hội nhập cho các em khuyết tật.

Tổ chức dịch vụ thư viện trường nên kết hợp với khối thư viện công cộng để đảm bảo trẻ khiếm thị truy cập tốt vào nguồn lực phục vụ cho nhu cầu học của các em. Thêm vào đó, tổ chức phải chắc chắn là họ đã không bỏ sót trẻ khiếm thị  từ chuyện giao tiếp thường có trong nhà trường và cũng nên định hướng việc cung cấp sách ở dạng phù hợp nếu có thể (chuyện này không có nghĩa là thư viện cho các em khiếm thị chỉ có sách cỡ lớn).

Để đảm bảo dịch vụ thư viện có thể đáp ứng được nhu cầu cụ thể, trong tổ chức cần có một bộ phận riêng chịu trách nhiệm phục vụ trẻ khuyết tật. Đây có thể là một bộ phận phát triển dịch vụ cho trẻ khuyết tật hay là một bộ phận của phòng ban phục vụ cho trẻ có nhu cầu đặc biệt. Trong các thư viện lớn, cần có một đội ngũ gồm vài nhân viên ở nhiều lĩnh vực khác nhau như phụ trách vốn tài liệu, CNTT, và quảng bá dịch vụ, cùng làm việc chung với nhau. Tuy nhiên thư viện nên có một người chịu trách nhiệm cuối cùng để quyết định kế hoạch cho dịch vụ.

Người này nên có trách nhiệm cho:

a) phân tích, đánh giá thực trạng;

b) xác định mục đích và kế hoạch sắp tới;

c) phối hợp và tư vấn cho khách hàng;

d) tư vấn cho nhân viên về vấn đề phục vụ và nhu cầu của độc giả;

e) đối với nội bộ thư viện, thì sẽ là người đại diện cho nhu cầu của trẻ khiếm thị;

f) đối với bên ngoài, thì sẽ đứng ra đại diện cho thư viện;

g) tìm kiếm tài liệu;

h)tập huấn nhân viên;

Bộ phận này cũng nên khuyến khích tổ chức công tác tư vấn và mạng lưới trong cộng đồng địa phương bằng cách triển khai và hướng dẫn nghiệp vụ thực hành.

Chương 3 của cẩm nang này đã trình bày về các đạo luật về chống phân biệt đối xử người khuyết tật và Đạo luật về người khuyết tật và nhu cầu giáo dục đặc biệt đã tác động đến việc cung cấp dịch vụ thư viện cho người khiếm thị. Phần III của đạo luật đề cập cụ thể đến vấn đề trẻ em và phần IV trình bày yêu cầu đối với nhà tổ chức giáo dục. Phần 3.7.1 của cẩm nang này cho thấy cần có chính sách để điều chỉnh dịch vụ thực thi tốt các điều khỏan mà đạo luật đã nhắc đến.

Chính sách của tổ chức cũng chỉ định tính toán trước dịch vụ như dịch vụ trọn gói đáp ứng cho người khuyết tật. Đối tượng này nên được sử dụng các dịch vụ miễn phí. Mặc dù dưới đây là không phải là một danh mục đầy đủ, nhưng nó cũng giúp chỉ ra những thay đổi cần thực hiện trong chính sách để phục vụ trẻ em khuyết tật.

a) Thư viện nên bỏ qua các hình thức phí xử phạt khi bạn đọc làm hư sách. Một số trẻ không kiểm soát được nên không thể giữ sách tốt được như các bạn khác.
b) Thư viện không nên tính phí mượn về nhà các tài liệu băng truyện cassette đối với trẻ khiếm thị.
c) Thư viện nên xem xét trường hợp ngoại lệ khi quá hạn trả sách. Trẻ khuyết tật thường có rất nhiều cuộc hẹn với các nhà chuyên môn, các em không thể đến thư viện đều đặn như các trẻ khác.

d) Nếu thư viện in tài liệu trắng đen miễn phí thì cũng không nên tính phí khi in màu đối các em nhìn giấy in trắng đen không rõ.
e) Thư viện nên cho phép các em có thể sử dụng các ổ cắm  điện dùng cho máy tính xách tay để có thể truy cập thông tin tư liệu từ bên ngòai. Mặc dù máy tính xách tay ít nhất cũng có thể chạy bằng pin khỏang 3 tiếng nhưng thư viện cứ nên cung cấp sẵn nguồn điện để bất cứ khi nào các em cần dùng đến.

Một trong những thách thức lớn là tạo dịch vụ cho trẻ khiếm thị thì phải biết được nhu cầu của các em. Hồ sơ cư dân địa phương nên kèm cả thông tin về số trẻ khuyết tật, đối tượng nào, các trường hay bộ phận nào trong trường mà các em đang theo học. Thực hiện các cuộc khảo sát và nói chuyện với các em để biết được trẻ muốn gì, và hỏi ý kiến của các bậc phụ huynh, người chăm sóc trẻ, cán bộ thư viện và các nhà chuyên môn. 

Nên giữ liên lạc với với các em đang học trường biệt lập và trường hòa nhập. Quan trọng là cần giữ liên lạc với các nhà chuyên môn làm việc với trẻ khiếm thị. Cơ cấu dịch vụ lưu động được thay đổi tùy theo nhà quản lý, nhưng tất cả các bộ phận giáo dục đều có nhân viên chịu trách nhiệm hỗ trợ các học sinh khiếm thị. Cũng nên nối kết với gia đình nếu họ sẵn lòng thảo luận về yêu cầu của họ. Một số dịch vụ lưu động cũng có các nhóm hoạt động cụ thể.

Tổ chức dịch vụ thư viện trường học cũng nên liên lạc với dịch vụ giảng dạy lưu động và bất cứ trường hay bộ phận đặc biệt của trường trong địa phương.

Thư viện nên xin các tổ chức tình nguyện trong địa bàn tư vấn như các tổ chức quốc gia như Look, Portage và R.N.I.B có thể là những điểm khởi đầu để tìm ra nhu cầu của từng nhóm đối tượng.

Có nhiều cách để thu thập thông tin khác nhau, nên cân nhắc để chọn cách nào thích hợp nhất tùy vào từng hoàn cảnh.

Chọn một nhóm cụ thể có thể chứng minh được giá trị lớn. Tự các em có thể tham gia ngay từ đầu. Miễn là phải đảm bảo nhân viên diễn giải được nhu cầu của việc tìm hiểu thông tin và giúp bọn trẻ nhận thấy được vai trò quan trọng của chúng trong cộng đồng.

Việc tham quan các tổ chức tại địa phương và các trường học có thể có hai mục đích, đầu tiên là giúp nhân viên hiểu được phụ huynh và các em muốn gì, và thứ hai là họ có thể quảng cáo các dịch vụ hiện có trong thư viện. Đôi khi vấn đề không phải là do thư viện không có các dịch vụ đó mà là vì cha mẹ các em không biết các dịch vụ đó có tồn tại trong thư viện.

Khi lập kế hoạch tham quan, thư viện nên sắp xếp thăm viếng nhiều hơn một lần. Chuyện trò với nhau sẽ giúp làm phá tan khoảng cách xa lạ ban đầu và bất cứ chuyến thăm nào bằng xe thư viện lưu động hay xe cổ động luôn được mọi người chào đón.

Nhân viên thư viện nên tính đến chuyện văn hóa ứng xử khi họ đến thăm gia đình hay các nhóm. Trong quyển “Birmingham: phát triển hiệu quả dịch vụ viếng thăm các gia đình Châu Á có trẻ khiếm thị trước tuổi đến trường,”

Chris Fryer (Fryer, 2000) có trình bày một số phép lịch sự giao tiếp cơ bản để thích nghi với các cộng đồng Châu Á.

Các cuộc tham khảo ý kiến chính thức như dùng bảng hỏi đáp thì định rõ mục tiêu và dễ định lượng hơn, nhưng nhân viên cần thận trọng hơn cả khi tiếp xúc với người lớn. Nếu nhân viên đang nói chuyện với trẻ thì có nghĩa là họ đang giao tiếp với người thiểu số, trẻ em và phụ huynh và những người này được bảo hộ dưới Đạo luật Bảo vệ dữ liệu (Great Britain. Đạo luật, 1998).  Quyển “Cẩm nang phục vụ trẻ em” (CIPFA, 1997) hướng dẫn rất rõ về cách thực hiện một cuộc phỏng vấn hay đặt câu hỏi cho trẻ. Việc thiết kế các câu hỏi cũng rất quan trọng và có thể kèm theo các trò chơi hay các hoạt động khuyến khích trẻ trả lời.

Bất kỳ cuộc khảo sát hay tham khảo ý kiến trên bình diện tổng quan thì nên có phần ý kiến của trẻ khuyết tật.

Cần nắm được nhu cầu của trẻ khuyết tật thì mới tổ chức được các hoạt động này có thể hòa nhập như mình mong muốn. Khi lập kế hoạch nhân viên cần chú ý:

a) khi đọc truyện thì cần giải thích thêm các hình minh họa;

b) trẻ cảm thấy tự do thoải mái nói cho nhân viên là các em muốn ngồi chỗ nào để có thể nghe rõ nhất và cảm nhận trọn vẹn nhất từ người kể chuyện;

c) trẻ tham gia phần kể chuyện cần có thêm các  trang thiết bị phụ vào để các em có thể nhập vào chương trình một cách thỏa thích. Nghĩa là chúng cũng cầm trong tay quyển sách mà người kể đang sử dụng trong chương trình;

d) cũng nên cho trẻ các bản in chữ lớn, lời hướng dẫn hoạt động. v.v.;

e) sử dụng các vật trang trí minh họa có thể làm tăng thêm tính hấp dẫn cho giờ kể chuyện nếu trẻ khiếm thị được cầm trong tay các vật thể đó. Mặc dù không có một nguồn nào cung cấp đầy đủ mọi thứ, các nhân vật trong sách đồ chơi nhồi bông thường có thể tìm thấy trong các câu lạc bộ sách và tại các nhà cung ứng Peters và L.F.C. L.F.C cũng có loại rối phát ra âm thanh có thể sử dụng minh họa trong giờ kể chuyện;

f) bất cứ dịch vụ nào cũng nên nhớ đến nhu cầu của trẻ khiếm thị, kể cả các hình nổi hay sự hỗ trợ nếu được yêu cầu;

g) bất cứ cuộc thử nghiệm hay thi cử nào cũng nên có phương tiện đọc để thay thế;

h) hoạt động vận động đọc sách như Bookstart nên được điều chỉnh để có thể thỏa mãn được nhu cầu của trẻ và phụ huynh trẻ khiếm thị. Ví dụ, sẽ hiệu quả hơn nếu có sách nổi hay thông tin được ghi băng cung cấp cho họ. Cần hỏi ý kiến các tổ chức chăm sóc sức khỏe để đảm bảo là thông tin và sách phù hợp với người sử dụng.

'Qui định thực hành của thư viện công cộng' (Botten và nh. ng. khác, 1999) đề cập đến việc hỗ trợ học tập thì thực hiện công bằng với trẻ khiếm thị. Bất cứ cuộc tham khảo ý kiến nào như về nhu cầu của câu lạc bộ hỗ trợ làm bài tập, khi nào nên tổ chức, tài liệu và trang thiết bị nào nên được cung cấp cũng phải hỏi qua ý kiến của các em khiếm thị. Cũng nên có danh sách hộp thư của các trường giáo dục biệt lập hay bộ phận đăc biệt để tham khảo ý kiến và vận động họ tham gia chương trình.  

Chương 15 bàn về vấn đề quảng bá một cách chung nhất nhưng một trong những cách hiệu quả nhất để thúc đẩy dịch vụ cho trẻ là sử dụng các tổ chức trung gian. Nên tham khảo phần “Đánh giá nhu cầu” (7.3) và liên lạc trực tiếp với thư viện địa phương hơn là chỉ lo in tài liệu quảng cáo.

Chương 12 nói về các dịch vụ được thiết kế đế đáp ứng nhu cầu chung của người khiếm thị nhưng cần có thêm yêu cầu riêng dành cho đối tượng nhỏ.

Cần chú ý đến một số chướng ngại vật đối với trẻ khiếm thị và vị trí của các vật như như ghế bành lớn hay các hộp đựng đồ chơi. Các góc cạnh nhọn cần phải tránh, nhất là các thùng đựng đồ chơi.

Trưng bày có thể là cách hiệu quả tạo không khí thân thiện cho thư viện và quan trọng là khu vực trưng bày vừa đủ thấp để các em có thể chạm vào. Trưng bày các vật hình nổi nên chú ý yếu tố an toàn, chẳng hạn như các kim gút!

Tổ chức các giờ kể chuyện hay sinh hoạt nên tránh những khu vực ồn ào.

Mặc dù nên chú trọng yếu tố hòa nhập nhưng cũng rất quan trọng khi cho trẻ tìm được những tài liệu chúng cần; sách chữ lớn, và sách in cần được xếp gần khu vực để băng đĩa.

Nếu khu vực thiếu nhi cách xa khu vực người lớn thì phải trang bị thêm các thiết bị khác như máy CCTV.

Việc này nên được thực hiện thường xuyên và nhân viên cần luôn tự tin là họ có thể sử dụng trang thiết bị và chọn tài liệu thích hợp cho trẻ. Cán bộ của sở giáo dục hay trong các tổ chức tình nguyện thường sẵn lòng giúp đỡ việc tập huấn. REACH – Trung tâm tư vấn quốc gia cho trẻ có khuyết tật đọc cũng thường cho các khóa đào tạo tại chức dạy theo chuyên đề để bồi dưỡng kiến thức tổng quan hay hướng phục vụ vào người gặp khó khăn trong việc học tập. Nhu cầu tập huấn cần cụ thể liên quan đến trẻ và bao gồm các nội dung: tập huấn nhận biết khuyết tật, nhu cầu học và phát triển của trẻ, luật pháp, tổ chức cần liên lạc, nhà cung ứng cho dịch vụ thư viện, chọn lựa tài liệu cho trẻ, trang thiết bị và kế hoạch sinh hoạt phục vụ trẻ khuyết tật.

Chính sách chọn tài liệu nên nói rõ về như về tiêu chuẩn phục vụ trẻ khiếm thị. Bất kỳ quyết định nào không có  trong tiêu chuẩn thì phải dựa vào các điều khoản của các đạo luật mà DDA và SEND (Xem Chương 3 để biết thêm chi tiết).

Phần nội dung của chính sách bổ sung tài liệu nên thể hiên tính hòa nhập, tức là phải tính đến nhu cầu trẻ khuyết tật, ví dụ trong phần đề cập đến sách, nhưng nên có phần riêng trong chính sách làm nổi bật những dịch vụ thêm cần có để giúp trẻ có nhu cầu đặc biệt có thể tiếp cận được thông tin hay sách truyện.

Nó có thể chỉ ra:

Tiêu chuẩn cung cấp và sử dụng vốn tài liệu cần nhắm đến mọi đối tượng. Tất cả các chuẩn phải xem xét và tính đến nhu cầu của người khuyết tật. Các chuẩn được đưa ra dựa vào hồ sơ của khu dân cư. Các chuẩn hợp tác hay kiểm soát nên đủ linh động để phù hợp với đặc điểm của từng khu vực. Nhiều chuẩn không cần phải thay đổi ứng dụng đối với cho trẻ khiếm thị, ví dụ độ tuổi đọc hay điều kiện kho sách. Tuy nhiên, khi xác định tỷ lệ nội dung kho sách, như chuẩn mượn trả hay phát hành cần được chỉnh sửa, ví dụ sách chữ lớn, băng kể chuyện của trẻ, tài liệu có hai hình thức.   

Các tiêu chuẩn phải được dựa vào:

• Hồ sơ thành phần độc giả
• Tỷ lệ nội dung kho sách, tỷ lệ mượn trả
• Điều kiện kho sách: tuổi và chất lượng 

Mặc dù một phần nào tài liệu được yêu cầu phải có để đáp ứng nhu cầu trẻ khiếm thị cần phải được mua hay mượn từ các nhà cung ứng chuyên ngành, nhưng cũng có nhiều tài liệu bình thường cũng rất có ích. Danh mục sách cần được cung cấp để giúp nhân viên có thể tự tin giải quyết các yêu cầu.

Các loại tài liệu cho trẻ ở dạng thay thế rất hạn chế, và vì thế rất quan trọng để đảm bảo là tài liệu được tìm kiếm bổ sung từ nhiều nguồn nếu có thể. Những tài liệu này gồm các nhan đề mua từ nhà kinh doanh xuất bản sách chữ lớn và sách nói, hay tài liệu từ các cơ quan chuyên nghiệp trong nước. Hầu hết các nhà xuất bản hay nhà cung cấp dịch vụ nàyphục vụ cho cả người lớn và thiếu nhi; và những thông tin thêm về dịch vụ của họ có thể tham khảo ở Chương 8, 9 và 17.

Danh mục và catalog sách của họ được Viện Nghiên cứu Người mù Hoàng gia (RNIB), Thư viện Quốc gia cho Người mù (NLB), Thư viện Băng Cassette Calibre và ClearVision ấn hành. RNIB and NLB có website có khả năng truy cập xuất sắc trong đó có đủ thông tin giới thiệu về vốn tài liệu và dịch vụ của họ. RNIB cũng xuất bản  mục lục tài liệu cho thiếu nhi của một số cơ quan. Tiêu đề các danh mục này như “Sách văn học thiếu nhi từ 5-7 tuổi”, “Sách văn học thiếu nhi 8-11 tuổi”, “Mục lục sách văn học” và “Mục lục sách giáo khoa”. Trên đó, cũng có danh mục sách cho đối tượng thanh thiếu niên. Tạp chí “Spotlight” của các tổ chức này thông tin về tiểu thuyết và phi tiểu thuyết mới xuất bản, và tạp chí này cung cấp miễn phí. Đang phát triển một kế hoạch phát hành một tạp chí mới mô tả đặc điểm đọc và tài liệu cho thiếu nhi.

Tất cả những tổ chức trên tham gia vào một dự án mới đấy để xây dựng mục lục liên hợp quốc gia các tài liệu chuyển dạng, và hình thành thủ tục mượn liên thư viện trên toàn quốc. Mục lục liên hợp quốc gia được xây dựng để có tất cả dữ liệu vốn tài liệu của các nhà xuất bản, kể cả trường đặc biệt dành trẻ người khiếm thị (Xem chương 10 và 11).

Có một công cụ mới và chủ lực để chọn tài liệu, cho cả thiếu nhi và thủ thư, là  thư mục “Fiction Café” của NLB, có thể đọc trên website của NLB tại địa chỉ www.nlbuk.org/fiction-cafe/index.html. Đó là một cách lý thú cho trẻ chọn và đặt sách trực tuyến, và tìm sách theo tâm trạng và chủ đề. CSDL hiện nay có trên 150 nhan đề, mỗi nhan đề có phần điểm sách giới thiệu nội dung. Nó tạo cơ hội cho trẻ khiếm thị tự lướt tìm sách theo yêu cầu của chúng, cơ sở dữ liệu bao gồm nhan đề tài liệu của NLB, Calibre và dịch vụ sách nói RNIB.

REACH: Trung tâm Tư vấn Quốc gia cho Thiếu nhi khuyết đọc phát hành danh mục sách có mô tả gồm 27 trang khổ A 4 với tên gọi là “Điểm khởi hành”. Danh mục này gồm có tài liệu cho trẻ khiếm thị, sách có các nhân vật là người khuyết tật hay gặp khó khăn trong học tập, và tài liệu chữ lớn cho các em. Chúng được phân phối với phí trả là 1 bảng Anh (nếu là thành viên thì chỉ trả 75 xu). “Mỗi em là một bạn đọc: cẩm nang giúp các em gặp khó khăn trong việc đọc” có một phần nói về trẻ bị mất thị lực. Một mục lục xuất bản phẩm đầy đủ cũng sẽ được cung cấp nếu được yêu cầu. REACH cũng có Trung tâm Nguồn lực có nhiều loại sách nổi và chữ lớn, băng truyện và phần mềm máy tính. Nếu có yêu cầu tham quan thì cần hẹn trước.

Các danh mục khác thỉnh thoảng cũng có thể sử dụng nhưng khi sử dụng phải chú ý vì chúng có thể đã cũ và cán bộ thư viện cần nhớ thêm các nhan đề mới.

Có một số trường đặc biệt cho trẻ khiếm thị, và cán bộ thư viện nên sẵn lòng tư vấn chọn tài liệu thích hợp cho các em. 

“Thư viện Hộp thư” là một cửa hàng đặt sách qua thư có những tài liệu về những hình ảnh tích cực về vấn đề thị tộc, giới tính, và người khuyết tật. Vì một số tài liệu có thể được nhập về nên nó cũng cho phép tìm các sách này mà không có ở cửa hàng này. Thành viên thì được miễn trả phí 5 bảng/ một người và sách có thể chọn từ một tạp chí điểm sách trình bày rất hấp dẫn.

RNIB xuất bản một tập hướng dẫn “Để đọc rõ hơn” (1999) rất có ích. Xuất bản phẩm này trình bày các yếu tố làm sao để sách dễ tiếp cận hơn cho trẻ khiếm thị, liệt kê ra một số điểm sau: 

a)  chữ đen trên nền trắng, hay vàng kem sẽ cho độ tương phản tốt;

b)  chọn kiểu chữ đánh máy rõ trên nền tối ;

c)  nhiều em có thể đọc cở chữ 14 nhưng 18 thì còn tốt hơn nữa;

d)  đậm đen, hay đậm vừa cho phép phản quang tốt;

e)  tốt nhất là tránh loại chữ kiểu cọ;

f)  chữ in hoa thì khó đọc hơn là chữ thường;

g)  nền giấy xần xùi không láng bóng ;

h)  không nên chọn loại giấy trong suốt nhìn thấu được bên kia

i)  trình bày đơn giản và rõ ràng. Trong trường hợp sách thông tin, người đọc có thể theo dõi văn bản hợp lý bắt đầu từ góc bên trái phía trên;

j)  minh họa đậm trên khu vực có nền tương phản màu tốt nhất;

k)  Đừng để chữ in trên nền minh họa rất khó theo dõi  

Để trẻ nhìn thấy hình ảnh người khiếm thị trong sách là điều rất quan trọng và thủ thư phải vận động trẻ đọc những nhan đề loại này. Thủ thư phải nhận ra những nhan đề thích hợp, theo các ví dụ sau:

a) Truyện tranh có hình trẻ mang kính như “Căn phòng của Rosie” của Mandy & Ness. Sách chỉ những ích lợi của việc mang kính như “Tất cả tốt hơn khi nhìn thấy bạn với…” của  M. Wild và “Vịt con và cặp kính tệ hại” của Amy Hest.

b) sách khoa học phổ thông trình bày cách trẻ tham gia các hoạt động thực nghiệm khoa học, chơi nhạc, chơi trò chơi, và những sinh hoạt hàng ngày mà tất cả mọi đứa trẻ đều trãi qua.

c) Walls xuất bản hai bộ “Bạn bè” và “Hãy làm đi”. Cả hai nhan đề này đều có ích cho cả trẻ sáng hiểu được khuyết tật là gì, cách mà người khác giúp đỡ hay gây cản trở họ. Truyện “Nhà vô địch Judo” của Eleanor Archer and “Đến trường” của D. Church có nhân vật chính là trẻ khiếm thị.

d) Tiểu thuyết phác họa hình ảnh trẻ khiếm thị tham gia vào câu chuyện phiêu lưu, không phải là nạn nhân mà là sự chủ động hay là nhân vật chính cũng rất quan trọng. Sách  “Chiếc sừng biết nói” của  Berlie Doherty và “Trong bóng tối” của  N. Wilde đã có từ lâu nhưng vẫn là những ví dụ còn rất thích hợp cho vấn đề này. “Mắt của Charlie” của Dorothy Horgan là những câu chuyện hài hước nói về những vấn đề khó khăn hay những ngộ nhận về trẻ khiếm thị.

Đây là loại rất phổ biến với mọi đứa trẻ và đặc biệt quan trọng đối với trẻ có thể phải đọc chữ dưới dạng nổi. Sách thường có chủ đề giúp trẻ liên tưởng được như về động vật, quần áo, hay dự tiệc sinh nhật. Khu vực nổi của sách có thể cảm nhận tương tự như cho vật cần được minh họa và lý tưởng là cho thấy được hình dáng của đồ vật hay sinh vật đó. Nhà xuất bản thông thường cung cấp sách nổi như một phần trong danh mục chung của họ và một số nơi có xu hướng xuất bản sách có hương thơm và âm thanh.

Marion Ripley ở ClearVision cũng đã xuất bản quyển “Ngón tay vui” khuyến khích trẻ nhận dạng đồ vật bằng ngón tay của chúng, hay cùng thời cũng có các nhan đề khác “Chiếc ủng khổng lồ” hay “Charlis khó chịu”. Tất cả những nhan đề trên hiện có bán tại RNIB. ClearVision cũng có sách bản dày với các nhân vật hình nổi cũng như nhãn bằng chữ Braille và sắp tới là xuất bản tài liệu nổi. “Giỏ sách” của Chris Fuller cũng thường có những sách nổi đặc biệt hữu ích cho các em bị đa khuyết tật. 

Có một cuộc thảo luận nghiêm túc về ích lợi của loại sách này. Sách cỡ rất lớn và khoảng cách in làm chúng khó đọc đối với trẻ mà có độ thị lực khác nhau, vì thế chúng không phải là giải pháp tốt trong nhiều trường hợp. Do kích thước của chúng, bọn trẻ thấy sách quá cồng kềnh, đặc biệt là để mượn về, và rất quan trọng là có thể được mượn chúng không, nếu có thì bao nào thích hợp đựng chúng được mua để chứa nó. Bao nhựa lớn có thể sử dụng cho nhiều mục đích có thể có trong thư viện như bao trùm trang thiết bị như LFC. Vì sự thuận lợi cho các “Giờ Văn chương” nhiều nhà xuất bản chế bản cho một số  nhan đề sách in thông thường thành phiên bản ở dạng cỡ lớn.  

Hiện nay có nhiều băng truyện do giới xuất bản thương mại thực hiện. Nhà xuất bản Chilvers cũng cung cấp sách chữ lớn và băng cassette. Bất cứ chỗ nào có sách thu âm trọn cuốn thì nên mua. Đối tượng tuổi thơ luôn được chú ý đến nhưng tài liệu cho thanh thiếu niên thì rất ít mặc dù số băng xuất bản ra ngày càng tăng. Tuy nhiên, vẫn còn sự thiếu hụt lớn về băng sách thông tin khoa học và nếu có thì nghiêng về chủ đề tiểu sử và lịch sử.

Tính đến nay, Chilvers có hơn 500 nhan đề thu âm không bị rút ngắn. Có rất ít tài liệu cho trẻ trước tuổi đến trường nhưng các tác giả viết cho đối tượng từ 7-13 trình bày rất tốt.

BBC Cover to Cover sản xuất băng truyện thu trọn quyển. Họ có trên 100 nhan đề, trong đó có vài nhan đề dành cho thiếu nhi.

Bags of Books có nhiều thể loại từ tiểu thuyết đến phi tiểu thuyết. Tài liệu có thể được mua qua mạng Internet và mục lục của họ có một số tài liệu thiếu nhi. Họ cũng có kịch, truyện cho thanh thiếu niên, bài hát ru và bài hát

Các tổ chức tình nguyện cũng quan tâm đến trẻ em, và cả hai tổ chức dịch vụ băng sách nói RNIB và băng casstte của Calibre có nhiều tài liệu sách nói cho các em.

Nhan đề dành cho thiếu nhi không nhiều lắm nhưng một số nhan đề dành cho người lớn thì cũng rất có ích cho thanh thiếu niên đang học Văn học Anh. Có thể mua từ RNIB

Chivers là nhà cung cấp chính các loại sách chữ lớn dưới nhãn hiệu Nhà xuất bản Galaxy và họ có xấp xỉ khoảng 200 nhan đề

Tháng 4 năm 2000, Ulverscroft tung ra bộ Quang phổ dành cho thanh thiếu niên. Các nhan đề gồm chủ đề tội phạm, lãng mạn, kinh dị và cả tiểu thuyết thông thường. Bộ sách này hiện nay đã ngưng phát hành, nhưng vẫn còn lưu giữ. Họ cũng xuất bản băng sách nói hấp dẫn cho lứa tuổi này.

RNIB sản xuất hàng loạt “Sách truy cập được” bán giá rẻ ở dạng in chữ lớn hay chữ đại, và loại này có cả nhan đề cổ điển thích hợp cho chương trình giáo khoa.

Đáng buồn là sự chọn lựa tài liệu in lớn vẫn còn rất hạn chế, và đa số là sách tiểu thuyết. Vẫn còn có nhu cầu chưa được đáp ứng là sách thông tin khoa học được in lớn, và đưa vào GCSE và sách giáo khoa dạng này.

Theo ấn bản “Văn học cho mọi người” của RNIB (1999), có khoảng 23.000 thanh thiếu niên dưới 19 tuổi bị khiếm thị và có ít hơn 1000 em sử dụng chữ Braille (chiếm 4,3%). Tuy nhiên, có một điểm quan trọng hơn nữa là các em dùng chữ Braille địa phương. Thư viện có thể mua tài liệu chữ Braille từ Thư viện Quốc gia dành cho Người mù và Viện Nghiên cứu Người mù của Hoàng gia Anh  hoặc họ có thể tạo ra điểm truy cập để giúp trẻ mượn tài liệu từ hai nơi đó. Thông tin về dịch vụ mượn liên thư viện trên toàn quốc được giới thiệu ở Chương 11.

Thư viện Quốc gia dành cho Người mù có bộ sưu tập lớn tài liệu chữ Braille dành cho trẻ đọc trôi chảy. Nó cũng có vốn tài liệu hay cho thanh thiếu niên, và cho mượn miễn phí. NLB còn cung cấp miễn phí danh mục sách cho thiếu nhi và thanh thiếu niên. Mục lục của nó có thể tra tìm trực tuyến (www.nlbuk.org) và website của nó cũng cho tiếp cận vào ‘Fiction Café’ (Xem 7.10). Việc đọc của trẻ cũng được nói đến trong các tạp chí “Đọc đi nào” và “Đọc cái mới” của NLB phát hành.

RNIB có nhiều nhan đề chữ Braille bán giảm giá, đặc biệt là tài liệu học tập.

Khi chọn tài liệu để mua, quan trọng là cần cân nhắc cân bằng giữa trình độ chữ Braille lớp 1 và lớp 2. Cho đến gần đây thì  trẻ được khuyến khích học chương trình Braille lớp 2 càng sớm càng tốt, nhưng hiện một số nhà chuyên môn cảm thấy rằng co ít có lợi trong khi chữ Braille nén và trẻ có thể tiến đến tốc độ cao hơn với chương trình lớp 1. Braille là hình thức mang tin cồng kềnh, vì thế cũng rất đáng để xem xét cách thức lưu trữ tài liệu 

Hơn 11.000 sách trong vốn tài liệu của ClearVision có thể giúp cả trẻ sáng mắt và người đọc chữ Braille chia sẻ sách, và thích hợp cho các em nhỏ và cho người học đọc chữ Braille. Sách tranh thông thường của thiếu nhi được chia riêng ra và phần chữ Braille trên loại giấy rõ hơn và chèn vào xen kẽ với loại giấy thường khác. Điều này có nghĩa là hình ảnh và chữ in cũng có thể thấy vì nhờ đọc phần văn bản chữ Braille. Sách cũng có lợi cho cha mẹ người đọc chữ Braille cũng như các em  đang học chữ Braille. Vốn tài liệu này có nhiều sách tranh của các tác giả viết sách thiếu nhi khá nổi tiếng, một số đối tượng đọc có “Story Chest”, loại sách bìa dày và sách thơ. Còn có bộ sưu tập quan trọng cho loại phi tiểu thuyết để hỗ trợ cho việc đọc theo chủ đề. ClearVision cũng có sách bìa dày có hình nổi  giới thiệu chữ Braille cho trẻ bị khiếm thị làm quen ngay từ khi các em còn nhỏ.

ClearVision còn sản xuất sách truyện ngắn bằng chữ Braille gửi kèm theo một bản in thường. “Sách chuối”, “Xe đẩy” và “Superchamps” là những ví dụ cho bộ sách minh họa kiểu này. ClearVision vừa mới bắt đầu bộ sưu tập sách đơn giản in bằng chữ thường và chữ Moon. Bộ sưu tập có cả sách xuất bản của ClearVision, sách Hai-chiều trước đây có từ NLB, và còn có sách từ các nguồn cung cấp khác. Các tổ chức gồm thư viện công cộng trả 40 bảng hàng năm để đăng ký dịch vụ có thể mượn một lúc được 20 cuốn và có thể thay đổi đến 6 lần trong một năm.

Đây là phương pháp khác đọc nổi. Học nhanh hơn nhưng không phổ biến như chữ Braille. ClearVision cho mượn sách hai hình thức cho trẻ học Moon, và NLB có 100 nhan đề sách thiếu nhi bằng chữ Moon, có cho mượn miễn phí,

RNIB sản xuất mục lục sách chữ Moon bán giảm giá, mặc dù nó có thể mượn từ hệ thống cho mượn liên thư viện tài liệu chuyển dạng.

Đây là phương tiện thông tin rất hữu ích hay cũng có thể coi là phương tiện giải trí khi trẻ có thể làm việc với máy tính. Một số tính năng nâng cao của máy tính có trên Windows 95, 98, 2000 và XP. Phần mềm phóng đại màn hình và có bản hướng dẫn sử dụng các công cụ điều chỉnh có thể dùng các phần mềm thông thường và một số hệ thống phóng đại do RNIB sản xuất. (Thông tin chi tiết trình bày ở Chương 13).

Một địa chỉ website rất có ích cho các em (tuổi từ 11-16) gặp vấn đề về thị lực có thể tham khảo tại địa chỉ website www.sortit.org.uk, có các thông tin về hoạt động giải trí, chủ đề đặc biệt, phỏng vấn hay bảng thông báo.

Chivers-Ramesis cung cấp dịch vụ CD-Rom bán hơn 400 phần mềm học tập và trò chơi cho các đối tượng từ 0-12 tuổi và hơn 100 nhan đề phục vụ học tập cho lứa tuổi từ 11-18 tuổi. Tất cả những nhan đề trên đều có thể được mượn.

Cũng cần xem xét đến dịch vụ cung cấp thông tin cho phụ huynh và những người chăm sóc trẻ. Có nhiều nhu cầu cần chú trọng trong quá trìn tư vấn tham khảo ý kiến. Danh mục sách trọng tâm có thể bao gồm các thông tin sau:

a)  tổ chức địa phương và quốc gia;

b)  địa chỉ website hữu ích;

c)  dịch vụ chăm sóc vào ngày nghỉ và lễ;

d)  những lợi ích;

e)  tổ chức giáo dục;

f)  những công trình nghiên cứu về người khiếm thị;

g)  thông tin về điều kiện y tế.

Website, tờ rời và các tạp chí như “Khả năng thị lực” (RNIB) và “Nhìn” (Hiệp hội gia đình người khiếm thị quốc gia) thật sự là các nguồn thông tin có ích cho các đối tượng này. 

Bag Books

Chris Fuller, 60 Walham Grove, London SW6 1QR
Tel: 020 7385 4021 Fax: 020 7385 4021
email: bagbooks@appleonline.net
(Xuất bản sách truyện cho trẻ từ 3 tuổi trở lên và trẻ gặp khó khăn trong việc học, có sách bìa dày, hay tài liệu cảm ứng có tiếng động rất có lợi cho trẻ khiếm thị. Có 13 loại trọn gói khác nhau cho từng cá nhân hay tập thể nhóm hiện bán hạ giá)

Bags of Books

1 South Street, Lewes, East Sussex, BN7 2BT
Tel: 01273 479320 Fax: 01273 478404
email: bagsofbooks@bags-of-books.co.uk
website: www.bags-of-books.co.uk

BBC Cover to Cover Cassettes
BBC Worldwide, Woodlands, 80, Wood Lane, London W12 0TT
Tel: 020 8433 2200 Fax: 020 8749 0538
email: sales@bbc.co.uk website: www.bbc.co.uk

Calibre (Cassette library for the blind and print disabled)
Aylesbury, Buckinghamshire, HP22 5XQ
Tel: 01296 432339 Fax: 01296 392599
email: enquiries@calibre.org.uk
website: www.calibre.org.uk

Chivers Press (BBC)
Windsor Bridge Road, Bath BA2 3AX
Tel: 01225 335336 Fax: 01225 310771
email: info@chivers.co.uk
website www.chivers.co.uk
(Cung cấp sách in lớn, băng cassettes và có một số mang hình thức cả hai phiên bản trong một gói)

Chivers-Ramesis
Windsor Bridge Road, Bath BA2 3AX
Tel: 01225 335336 Fax: 01225 310771
email: info@chivers.co.uk
website www.ramesis.com
(cho mượn CD-ROM)